Het rijdend materieel van de regionale omroepen

In 2025 bestaat de regionale omroep tachtig jaar! Een goede reden om voor deze rubriek de archieven eens in te duiken en het ontstaan van de publieke regionale omroepen onder de loep te nemen, met daarbij uiteraard de focus op het rijdende materieel waarmee zij dagelijks op pad zijn (geweest) in de acht decennia van hun bestaan. Want ook al doet de ‘krant van wakker Nederland’ ons anders geloven na een eigen onderzoek dat recentelijk is gepubliceerd: de regionale omroep leeft als nooit tevoren!  

Door: René Henkes

Veel van de dertien publieke regionale omroepen zoals wij die nu kennen zijn nog niet zo oud als hierboven wordt beschreven. Maar zoals met alles is er ooit een initiatief geweest om te komen tot de verre voorouders van de publieke regionale omroepen. Hiervoor moeten we terug naar Kerstavond 1945. Op 24 december werd vanaf vliegveld Beek de allereerste uitzending verzorgd door Regionale Omroep Zuid. Dit gebeurde met hulp de Amerikaanse legerzender Radio Beek. Als snel volgden de drie noordelijke provincies. Op 19 januari 1946 kwam de Regionale Omroep Noord (RON) in de ether. Beide zenders maakten tot 1969 deel uit van de in Hilversum gevestigde NRU (Nederlandse Radio Unie) waarna de NRU in ’69 verder ging als NOS (Nederlandse Omroep Stichting). De beide omroepen werden vanuit het Gooi min of meer aangestuurd. Een grappig feit is dat de inmiddels tot RONO (Regionale Omroep Noord en Oost) omgedoopte RON vanaf 1959 ook de uitzendingen verzorgde voor de provincies Overijssel en Gelderland! 

Nieuwe mediawet
Pas in 1977 werden er drie aparte regionale omroepen gevormd in de noordelijke provincies. Radio Noord (Groningen & Drenthe), Radio Fryslân en Radio oost (Overijssel & Gelderland). Ook Radio Brabant liet vanaf 1976 al van zich horen, maar dan alleen voor de regio Eindhoven. Samen met de ROZ in Limburg vielen de zenders nog altijd onder direct bestuur van de NOS. Pas na het aannemen van de nieuwe mediawet in 1989 veranderde dit en konden de regionale omroepen verder als zelfstandig bestuurde omroepen. Vanaf dat moment ging het hard. Radio Drenthe, Radio Oost en Radio Gelderland. Alleen Radio Fryslân werd in 1988 al zelfstandig en ging verder onder de naam Omrop Fryslân omdat zij de eerste waren die naast radio ook televisie aanboden. Ook in de andere provincies kwamen de regionale radiozenders in de ether.


Ook televisie
Vanaf 1992 wijzigden de meeste regionale omroepen van naam, aangezien zij niet alleen radio maakten, maar ook tot taak kregen om regionale televisie te verzorgen. Aan het woordje ‘Radio’ werd ook ‘Televisie’ toegevoegd. Niet iedere Regionale Omroep begon gelijk met televisie op het moment dat dit ook tot hun takenpakket ging behoren. Zo begon RTV NH pas rond het jaar 2000 met het verzorgen van dagelijkse uitzendingen op tv. Inmiddels zijn we aangeland in 2025 en is het medialandschap natuurlijk totaal veranderd. Vooral met de opkomst van internet en social media hebben de omroepen keuzes moeten maken om relevant te kunnen blijven. En dat zie je ook terug in het gebruikte materieel door de jaren heen.  

Van NOS naar eigen SNG
Zoals eerder vermeld in dit verhaal, vielen de regionale omroepen tot 1989 rechtstreeks onder de NOS. Van eigen reportagewagens was nog geen sprake en dit betekende dat gebruik kon worden gemaakt van materieel van de NOS. Uiteindelijk belanden acht reportagewagens bij de diverse regionale omroepen, speciaal opnieuw ingericht en opgebouwd voor hun nieuwe thuis, nadat de wagens eerst ruim een jaar dienst hadden gedaan bij de NOS. Met de komst van de eerste wagens bij de regionale omroepen, werden ook assistent-programmatechnici van de NOS meegestuurd om de apparatuur te bedienen. Mengtafels met tot wel twaalf microfooningangen, drie Magnafoons voor het monteren en regelen van programma’s, het was nog allemaal nieuw voor de regionale technici. 


Vrije hand
Maar zoals je op de foto’s kunt zien, kregen de regionale omroepen steeds meer de vrije hand na het ingaan van de nieuwe mediawet in ’89. En dit leverde in de jaren ’90 en de vroege zero’s een bonte verzameling bijzondere wagens op die geheel naar wens van ieder van de dertien regionale omroepen werden opgebouwd. Helaas zijn er weinig tot geen beelden van bewaard gebleven: de Nissan Prairie van Radio Noord Holland (de verre voorouder van de latere ruimtewagens) of de Chevrolet Lumina van Radio Noord zijn inmiddels exoten. Met de komst van regionale televisie veranderde het wagenpark mee. SNG’s deden hun intrede en zelfs complete kleine obv’s werden aan diverse wagenparken toegevoegd. Ook namen veranderden mee, want alleen ‘Radio’ voldeed dus niet meer.  Anno 2025 is zelfs geen sprake meer van het woord ‘Omroep’ maar ‘West’, ‘Oost’, etc. De focus ligt steeds meer op sociale media en pas daarna op radio en televisie. En dat lijkt zich ook af te tekenen in de diverse wagenparken. Gewone personenwagens, kleinere busjes en steeds minder opvallend. En zo blijft de regionale omroep zich al tachtig jaar ontwikkelen en telkens opnieuw uitvinden om relevant te blijven. En dat is mooi terug te zien in het wagenpark door de jaren heen.