Theater De Kring: anderhalf jaar sluiting en toch doordraaien

Zoals veel Nederlandse theaters kampte Theater De Kring in Roosendaal al jaren met grote uitdagingen op het gebied van klimaatbeheersing. Het oude gebouw bleek nauwelijks te isoleren en vergde veel energie, ook als er geen voorstellingen waren. Een grootschalige verbouwing was onvermijdelijk, maar de vraag bleef: hoe pak je zoiets ingrijpends aan zonder je publiek kwijt te raken? Een tijdelijk onderkomen in het EKP-gebouw bood uitkomst.

Tekst: Henk Hendrikx
Foto’s: Dafke Design
Visualisatie: NBArchitecten

Jan-Hein Sloesen is directeur-bestuurder van het Roosendaals cultuurcluster, waar naast De Kring ook Cultuur Kompaan, het Tongerlohuis, de Cultuurkerk Sint Jan en restaurant Over de Tong onder vallen. Hij vertelt dat het verduurzamingstraject voor Theater De Kring klein begon: “We waren op het punt gekomen dat we subsidie wilden aanvragen voor zonnepanelen op het grote platte dak.” Via het architectenbureau NBA, specialist in vernieuwbouw, kwam De Kring in contact met TNO. Dat leidde tot een radicaler plan. TNO ontwikkelde de zogenaamde ‘warmtewingevel’: aluminium gevelpanelen met een speciale coating die warmte opwekken uit licht. Achter deze panelen liggen koperen leidingen waarin water wordt verwarmd tot circa 85 graden, genoeg om het hele gebouw te koelen en te verwarmen.


Spaghetti
Een warmtepompsysteem bleek door het geluidsniveau in het centrum geen optie. De geveltechniek bood een stil en volledig duurzaam alternatief. “Toen ontstond het idee om alles aan te pakken”, geeft Sloesen aan. “Door de groei van het aantal bezoekers in de laatste vijf jaar, een groei van 45.000 naar 130.000 bezoekers, was het noodzakelijk om aanpassingen door te voeren. Liften naar het balkon, een horecavoorziening boven, zodat bezoekers in de pauze niet naar beneden hoeven, en het uitbreiden van de foyerruimte bijvoorbeeld.” Ook moest de infrastructuur rigoureus verbeterd worden. Sloesen: “Door de jaren heen was de bekabeling steeds uitgebreid, wat betekende dat er een spaghetti aan kabels lag, waarvan het merendeel niet meer gebruikt werd. In de kleine zaal waren we al overgegaan naar led, maar in de grote zaal maakten we nog gebruik van conventioneel licht.”

De spaghetti is inmiddels weggehaald, wat door het vele koper nog een aardige financiële opbrengst betekende. Ook is er afscheid genomen van de oude regiekamer. “Die krijgt nu een plek in de zaal. Geen kabels meer door de zaal, maar netjes in speciaal aangelegde goten onder de stoelen. Dimmerkasten zijn verwijderd en er zijn accu’s aangeschaft, zodat de opgewekte energie in de avond kan worden ingezet”, legt Sloesen uit.

Tuin
Het uitgangspunt om over ruim een jaar een volledig groen theater te hebben wordt ook zichtbaar buiten het theater. Inmiddels zijn de publieke ruimten gesloopt; de toneeltoren, de grote en kleine zaal en foyer zijn blijven staan. Begin juli 2026 moet het theater bouwkundig klaar zijn. De toneeltoren wordt helemaal ingepakt met het systeem van TNO en voorzien van groen dat langs de muren naar beneden groeit, daar waar geen platen zijn aangebracht. Op alle daken komt een aangeplante tuin, behalve op het dak van de 35 meter hoge toneeltoren. Sloesen: “Daar wordt wel de infrastructuur voor een tuin aangebracht, maar worden buiten vier bomen op de hoeken niets aangeplant. Dat wordt gedaan om te kijken of er op 35 meter hoogte een natuurlijke groei gaat plaatsvinden. Deze bomen zorgen ervoor dat men in heel Roosendaal kan zien waar het theater staat.”

Logica
Voor de theatertechniek komt in het voorjaar 2026 nog een aanbesteding voor licht. Dan zal ook de grote zaal worden uitgerust met ledverlichting, net als de foyers en andere ruimten. “Uitgangspunt is om met eigen personeel de inrichting en bekabeling te realiseren”, legt Sloesen uit. “Ons hoofd techniek heeft alle diploma’s en het is een voordeel dat eigen personeel het uitvoert, aangezien het dan gebeurt volgens hun logica.” De plaatsing van de nieuwe trekkenwand in de kleine zaal zal worden uitgevoerd door het Belgische bedrijf Theater Control, de leverancier die twee jaar geleden de trekkenwand in de grote zaal heeft geplaatst.

Volledig sluiten of elders doorgaan?
Sloesen geeft aan dat een sluiting van anderhalf jaar een te lange tijd zou zijn geweest. “Dan loop je de kans dat vaste bezoekers naar de omliggende theaters gaan. Zie die maar weer terug te krijgen.” We hebben bij de gemeente aangegeven wat de kosten zouden zijn bij sluiting. De eerste gedachte was om theater thuis te bieden bij bedrijven en particulieren. Een leuk initiatief, maar ingewikkeld en duur, en bovendien bereik je een beperkt publiek.” Uiteindelijk kwam de gemeente Roosendaal met het aanbod van het oude postsorteercentrum, het EKP-gebouw. Dit gebouw was al vijftien jaar niet in gebruik en voldeed aan de belangrijkste voorwaarde: volume. “Ik was direct enthousiast en zag voldoende mogelijkheden”, vertelt Sloesen. Ondanks de scepsis van het personeel kon hij hen overtuigen dat dit gebouw een prachtige plek was voor een vervangend theater, maar er was wel wat werk te doen.

Het was vuil: een opslag van bedden, kleding, caravans en wat al niet meer. Een vervuild voorplein, kapotte straatverlichting en een verzamelplaats van drugsdealers en zwervers die binnen sliepen. Met medewerking van de gemeente hebben we een NL Doet-dag georganiseerd. Samen met alle ambtenaren is het gebouw leeg en schoon gemaakt. Toen iedereen kon zien wat een gigantische open ruimte het was, waren ze overtuigd.

Infrastructuur en inrichting
De volgende stap was een plan maken om hier een theater van te maken. Hiervoor werd een beroep gedaan op een externe partij, Fijnevent. “Wij zijn zelf theatermakers, geen evenementenbouwers”, legt Sloesen uit. “Wij bouwen decors voor een dag, niet in een hal. Dus was expertise nodig voor akoestiek en logistiek. Waar maak je toiletten, waar is de logische plek voor publiek, hoe geef je dit betonnen blok de juiste uitstraling? Samen met Fijnevent hebben we het uiteindelijke plan gemaakt.”

Verder was er het probleem dat in het gebouw niets meer zat. De toiletten waren gesloopt en alle kabels waren verdwenen. Er zaten wel stopcontacten, maar daarachter waren geen kabels meer te vinden. Met de toekomstige ontwikkeling van de Spoorzone en het feit dat het monumentale gebouw in de toekomst een functie moest krijgen in het achterhoofd, besloot de gemeente het herstel van de infrastructuur te regelen en te financieren. “Het was vervolgens aan ons het tijdelijke theater in te richten en te financieren, waarbij rekening moest worden gehouden met het terugverdienen van de inrichting”, aldus Sloesen.

“Dat lijkt te lukken, omdat dit seizoen al 70.000 tickets verkocht zijn en de verwachting is dat aan het einde van het seizoen de 130.000 bezoekers wordt gehaald.”

Bij de inrichting is uitgegaan van hergebruik van materialen die uit het theater komen. Het aanschaffen van een tribune was te duur, daarom werd deze gehuurd bij Kuijf & Zn. “We hebben de openstaande zijden dichtgemaakt in verband met de kindervoorstellingen. Hiervoor is gebruikgemaakt van oude vloerdelen uit de Stopera”, aldus Sloesen.

Akoestiek
Voor de uitdaging op akoestisch vlak is een akoestisch adviseur ingeschakeld. Na uitgebreid onderzoek bleek dat dit redelijk simpel was op te lossen met doeken. Achter de tribune is een doek van 45 meter breed en 10 meter hoog aangebracht, waarachter akoestisch materiaal zit dat ervoor zorgt dat het geluid niet meer terug reflecteert. Uit de reacties van artiesten blijkt dat dit inderdaad ruim voldoende is. Eloy Youssef (Kensington) en een andere bekende artiest waren zeer tevreden na het door hen verzorgde concert. “Er werd zelfs gezegd dat het dicht bij het Concertgebouw in Amsterdam in de buurt kwam”, vertelt Sloesen met gepaste trots.

De inrichting en verhuizing zijn volledig uitgevoerd met het eigen personeel. “Dat vonden ze fantastisch”, geeft Sloesen aan. “Wanneer krijg je nou de kans om een compleet theater in te richten? Zes weken vakantie werd daardoor drie weken.” De verbouwing en inrichting werden in de maanden juli en augustus gerealiseerd. “We hebben alleen externe partijen ingeschakeld voor de kleedkamers en kantoren die zijn gebouwd en een AV-bedrijf voor ICT- en AV-werkzaamheden.”

Nadelen
Buiten de voordelen zijn er ook wel wat nadelen aan deze vervangende huisvesting, geeft Sloesen aan. “We hebben zelf ventilatie en luchtbehandeling geïnstalleerd. Anderhalf uur vooraf stoken we deze op tot 28 graden en dan zetten we het uit tijdens de voorstelling. Het is nog spannend hoe dat is bij bijvoorbeeld tien graden onder nul.” Een ander nadeel is de hoogte. “We hebben de oude trekkenwand uit de kleine zaal hier laten installeren; deze moest toch vervangen worden in De Kring. Daardoor zijn enkele voorstellingen die al geboekt waren verplaatst naar Theater De Maagd in Bergen op Zoom en zijn er twee voorstellingen met een te hoog decor geannuleerd.”

Ode aan de historie
“Bij de inrichting van het EKP-gebouw hebben we ons laten inspireren door de historische functie”, vertelt Sloesen. “Alles is PTT-rood geworden en op de wanden zijn grote printplaten aangebracht met oude foto’s van personeel dat werkzaam was in het postsorteercentrum. Van de toiletten zijn denkbeeldige postkamers gemaakt en de wanden in de hal van de toiletten zijn bekleed met oude ansichtkaarten van Roosendaal. Het publiek moet na de pauze geregeld uit het toilet worden gehaald omdat ze met elkaar gezellig staan te praten over wat erop staat.”

De tribune moest ergens tegenaan staan en daarvoor zijn zeven afgekeurde zeecontainers in de foyerruimte geplaatst. Sloesen is trots op deze vinding, niet alleen omdat ze gratis zijn, maar ook omdat hierdoor alles in de grote open ruimte veilig staat opgeslagen. “De containers zijn volledig afsluitbaar. Drie containers zijn ingericht met de horeca-apparatuur uit De Kring; niet alleen de koelingen, maar ook de bladen.” Het resulteert in een sfeervolle foyer die niet lijkt op een tijdelijke voorziening.

Vooruitblik
Sloesen kijkt vol vertrouwen naar de afronding van de vernieuwbouw en nodigt ons uit om het nieuwe Theater De Kring straks te komen bekijken. Mogelijk krijgt ook het EKP-gebouw een blijvende rol als ruimte van het Cultuurcluster.