Mischa Kortleve: Geluid is geen knop, geluid is gevoel

In onze serie ‘De uitrusting van’ vertellen professionals over het vak en het materiaal waarmee gewerkt wordt. De beurt is aan Mischa Kortleve, freelance sound- en intercom engineer. Kortleve is een uniek figuur in de wereld van complexe audio- en IP-intercom systemen bij grote opdrachtgevers en wereldwijde producties, maar staat ook voor betrouwbaarheid en stille precisie. In een wereld waar zichtbaarheid vaak wordt beloond, kiest hij bewust voor het tegenovergestelde: het onzichtbare maar essentiële fundament. Een gesprek met een unieke vakman.

Door: René van de Kolk 

De officiële naam van de functie van Mischa Kortleve is Freelance Hoofd Geluidstechnicus Televisie (HGT). “Nou is dat natuurlijk een vrij algemene naam, maar daarbinnen kunnen de werkzaamheden van persoon tot persoon sterk uiteenlopen”, steekt hij zelf van wal. “Ik heb me in de loop der jaren gespecialiseerd in een aantal aspecten van deze functie. Ik werk voornamelijk op (grote) sportregistraties en bij evenementen. Dat doe ik in Nederland, maar ook veel in het buitenland. Denk aan Roland Garros, Olympische zomer- en winterspelen, EK's en WK's voetbal, Eurovisie songfestival en andere grote evenementen wereldwijd.”  Daarnaast is het opzetten en configureren van complexere intercom bij televisie iets waar hij vaak voor gevraagd wordt. “Vanaf 2017 heb ik me intensief verdiept in de transitie naar IP. Destijds was ik in dienst van Euro Media Group en vanuit daar heb ik grote invloed gehad op hoe de nieuwe generatie reportagewagens en studio's qua audio en intercom zijn ontworpen en werken.”

Het begin
Kortleve vertelt over zijn eerste ervaringen met techniek: “Als vijftienjarige jongen had ik een illegale radiozender gebouwd. Ik wilde geen DJ worden, maar vond de techniek erg interessant. Totdat de Radio Controle Dienst aan de deur stond. Mijn toenmalige buurvrouw had ooit bij ziekenomroep de Zonnegolf in Apeldoorn gewerkt als vrijwilliger en adviseerde me eens te kijken of dat wat voor mij was. Ik had het geluk dat de ziekenomroep daar goed georganiseerd was. Toen ik zestien was ben ik daar als vrijwilliger begonnen. Dat voelde toch wel echt. De eerste keer zat ik met zweethandjes achter de audiomixer toen ik de techniek bij het verzoekplatenprogramma mocht doen. In die periode zaten daar erg ambitieuze mensen en werd het technische team geleid door een technicus, Hans Pasman, die ook bij het NOB  werkte.” Het werd voor Mischa al snel duidelijk dat een beroep als programmatechnicus radio voor hem het mooiste beroep was wat er bestond: “Het leuke is dat verschillende mensen uit ons toenmalige clubje ook daadwerkelijk programmatechnicus of presentator bij de regionale en vervolgens landelijke omroep zijn geworden.”

Santbergen
Met de opkomst van commerciële televisie en radio begin jaren ‘90 en de ontwikkelingen bij de verschillende regionale omroepen die steeds meer uren per dag gingen uitzenden, was de mogelijkheid om van je hobby je werk te maken toch niet makkelijk. Mischa vertelt: "Integendeel. Ik was tijdens mijn studie naar een open dag van de Media Academie ‘Santbergen’ in Hilversum geweest en ik vond dat geweldig. Santbergen was het opleidingscentrum waar onder meer NOB-technici hun opleiding kregen, maar het was ook mogelijk om als buitenstaander een opleiding te volgen, omdat de Media Academie een particulier bedrijf was geworden. Hierdoor was het plotseling ook mogelijk om een indrukwekkende cursus te volgen. Om mijn kans op een baan te vergroten heb ik in 1992, na mijn opleiding, mijn spaargeld gebruikt om er de cursus Basis Audio te volgen. Omroep Gelderland liet destijds hun nieuwe programmatechnici dezelfde cursus Basis Audio volgen en in de cursusgroep waarin ik zat, was er ook iemand die daar al werkte, Patrick van Veen. Via hem kreeg ik een ingang bij Omroep Gelderland en vervolgens ben ik in september 1992 op freelance basis begonnen als programmatechnicus radio bij een regionale omroep.” 

Cruciale vaardigheden
In de tweede helft van de jaren ‘90 begonnen regionale omroepen ook met het maken van televisie-uitzendingen, zo ook Omroep Gelderland. “Geleidelijk kwam dat werk er dus ook voor mij bij en ik vond dat super leuk. Tot 2007 heb ik radio- en televisiewerkzaamheden gecombineerd, maar langzaam verschoof het toen meer en meer naar geluid bij televisie. Dit kwam ook door de toenemende mate van automatisering bij radio, waardoor er werkzaamheden vervielen. Sinds 2007 doe ik alleen nog maar werkzaamheden voor TV. Radio trekt me echter wel nog steeds aan.” De cruciale vaardigheden van een Hoofd Geluidstechnicus Televisie bestaan volgens Mischa Kortleve uit een aantal zaken: “Er is een aantal basisdingen die je op school of via cursussen kan leren en die zeker helpen. Denk aan een basis in elektronica en kennis van IP, maar ook hoe het gehoor van de mens werkt. Maar het echte werk leer je veel beter door het te doen en kritisch op jezelf te zijn, bijvoorbeeld door een radio- of televisieprogramma terug te luisteren en verbeterpunten te zoeken. Veel meekijken en/of luisteren met meer ervaren collega's en vragen heeft mij verder gebracht. En vooral niet te onderschatten is dat techniek eigenlijk maar een beperkt deel van het vak is. Je werkt met mensen, dus sociale en communicatieve eigenschappen zijn heel erg belangrijk. En met de ervaring, komt het zelfvertrouwen en dat helpt je juist daarin erg.”

Van Eredivisie tot Olympische Spelen
De vervolgstap in zijn carrière bracht hem in Hilversum, waar hij bij onder andere  Cinevideogroep werkte. “Ik vind sport, evenementen en nieuws heel leuk om te doen. In 2025 heb ik ruim 45 Eredivisie, Champions League en Europa League wedstrijden gedaan als Hoofd Geluidstechnicus. Daarnaast kom ik regelmatig bij de NOS voor het verzorgen van het geluid bij de Journaals en uitzendingen van Studio Sport. Voor de NOS heb ik overigens ook de complete intercom in Hilversum en Den Haag geprogrammeerd. Bij Koningsdag doe ik al jaren de televisie-intercom van de NOS televisieuitzending, net als bij de verkiezingsuitzendingen.” Verder zit Mischa op echt grote internationale evenementen. In de afgelopen twaalf maanden waren dat bijvoorbeeld het WK atletiek in Tokio, de Olympische en Paralympische Spelen (al sinds 2012) en Roland Garros in Parijs (sinds 2022). “En ik doe sinds 2015 de Glory Kickboxing events, waaronder het wereldtitelgevecht tussen Rico Verhoeven en Badr Hari in een uitverkocht Gelredome. Het is natuurlijk een kick om op een groot evenement te werken, maar ik vind het vaak ook erg gezellig om een voetbalwedstrijd te doen. Als ik heel veel in het buitenland ben, mis ik het om een dagje NOS Journaals of een ESPN studio-uitzending te doen. Maar als ik een tijdje geen grote klussen in mijn agenda heb staan, gaat dat juist weer kriebelen.”

Een volle agenda dus voor Kortleve, die door veel opdrachtgevers gevraagd wordt omdat ze weten welke kennis en ervaring hij heeft: “In de ideale wereld doe ik twee tot drie grote events in een jaar en de rest van de tijd meer de routineklussen in Nederland. Het is nooit helemaal zo te plannen natuurlijk, want in de even jaren heb je meer evenementen dan in de oneven jaren. De echte intercomklussen, zoals het programmeren van complete intercomsystemen bij de NOS en NPO, zijn minder voorspelbaar en slokken soms veel tijd op en op andere momenten zijn ze er helemaal niet.”

Kenmerkend
Mischa vertelt verder over zijn werk: “Ik denk dat kenmerkend is dat ik niet snel last heb van stress en als ik het heb, dat ik dat niet uitstraal. Stressbestendigheid en uitstralen dat je het project onder controle hebt. Dit zijn beiden niet puur technische zaken, maar juist het werken met mensen is wat belangrijk is. Anticiperen als je aan de stem van iemand hoort dat er wat ergernis is, voordat het escaleert. Meedenken en het vertalen van wat iemand vraagt in een goede technische oplossing. En dat is lang niet altijd exact wat er gevraagd wordt. Geluid is niet alleen een kwestie van volume. Het is een kwestie van begrijpen wat er gebeurt, wat er mis kan gaan, en hoe je dat voorkomt voordat iemand het merkt. Die houding, het anticiperen, vooruitdenken, risico’s neutraliseren vormt de kern van mijn werkwijze. Het verklaart ook waarom ik me specialiseer in IP intercomsystemen, het zenuwstelsel van elke live? of broadcastproductie. Intercom is de plek waar techniek en menselijkheid elkaar raken. Je bouwt een communicatienetwerk dat onder druk moet werken, met tientallen mensen die tegelijk praten, schakelen, reageren. Als één schakel hapert, valt een hele productie stil.”

Trots
Mischa heeft door de jaren heen heel erg veel mooie en bijzondere dingen meegemaakt: “Dat is een groot voorrecht. Als ik er twee zou moeten noemen… In 2014 was ik intercomtechnicus bij een Engels productieteam bij het WK voetbal in Brazilië. We deden de wedstrijden in Recife, Natal en Rio de Janeiro. Daarbij zat dus ook de finale van het WK! Zoiets mogen doen, en dan ook nog voor zo’n voetballand, is natuurlijk geweldig. Daarnaast koester ik ook mooie herinneringen aan het Eurovisie Songfestival in Rotterdam. Na Kopenhagen in 2014 was het mijn tweede en bij deze editie was ik verantwoordelijk voor het broadcast intercomdeel. Het was een samenwerking tussen EMG en NEP, aangevuld met een aantal heel goede freelancers. De intercom deden we samen met de specialisten van Riedel en ook dat verliep erg prettig. Een mooie klus met een heel mooi eindresultaat. Ik ben daar best trots op!”

Voorkeuren en trends
Mischa wordt meestal ingehuurd om te werken met de apparatuur van de omroep of van het facilitaire bedrijf. “Ik werk persoonlijk heel graag met Lawo audio mixers en qua intercom met Riedel. Dat wil overigens niet zeggen dat andere merken niet goed kunnen zijn, maar ik hecht veel waarde aan uitgebreide mogelijkheden en aan super flexibele oplossingen. Dat past bij het type klus wat ik vaak doe, waarbij het op voorhand niet altijd 100% duidelijk is wat er nodig is. Het is fijn dat als er wat bijkomt, de apparatuur je dan niet beperkt.” Volgens Mischa zijn er eigenlijk twee grote trends in zijn vak: “De overgang naar IP based workflows en remote productie. Bij dat laatste zit de techniek niet meer op dezelfde plek als waar het evenement is. Een goed voorbeeld is de Formule 1. Hier zit de regie in Engeland, ongeacht waar op de wereld de race plaatsvindt. IP en remote productie zijn overigens in elkaar vervlochten.”

Strakkere budgetten en meer tijdsdruk zijn afgelopen tijd goed merkbaar, vindt hij verder: “Het is daarbij bewonderenswaardig in hoe weinig tijd we in Nederland een productie kunnen neerzetten. Daarnaast zie je dat het kwaliteitsverschil tussen high-end merken en meer budgetmerken telkens kleiner wordt. Hierdoor is het voor meer bedrijven mogelijk een kwalitatief goed product neer te zetten. Er blijven natuurlijk wel kwaliteitsverschillen, maar voor een groeiend aantal producties voldoet het goedkopere alternatief ook prima. Maar zoals gezegd gaat het naast technische oplossingen ook om sociale en communicatieve vaardigheden en het perfect vertalen van de wensen van de opdrachtgever.”

Dromen
Mischa geniet na al die jaren nog steeds van iets moois maken. Met een groep mensen die dat ook wil. "Ik kom op de verschillende klussen veel mensen tegen en als iemand goed is, dan geniet ik ervan om over het vak te praten, ideeën uit te wisselen, te kijken hoe iemand het aanvliegt, lekker kletsen over het vak. En ik heb een lijstje met namen in mijn telefoon met mensen die me vaak een antwoord kunnen geven als ik even niet weet hoe ik iets het beste kan doen. Persoonlijk vind ik passie, gedrevenheid en kunde erg belangrijk in het vak. Als iemand dat heeft en ik met diegen mag samenwerken en ook mag praten over het vak, dan heb ik daar veel respect voor. Er ontbreekt echter in ieder geval nog een hele mooie op mijn lijstje en dat is de Elfstedentocht. De kans dat me dat nog lukt is niet erg groot, dat maakt het nog magischer.”

De uitrusting van Mischa Kortleve
-   Favoriete audio mixer:     Lawo
-    Favoriet intercom merk:     Riedel
-    Wondermiddel:         Dan Dugan automixer
-    Redder in nood:         Cedar noise suppressor
-    Handige intercom gadget:    Shokz Opencomm 2
-    Outboard:            Waves MaxxBCL, Neve 33609 Compressor & limitting
-    Plug-ins:            Waves, Universal Audio (op DSP servers)