Complexe klus in twaalf dagen: spektakelmusical Bokkenrijders

Het begrip spektakelmusical is inmiddels stevig verankerd in het Nederlandse theaterlandschap. Waar Soldaat van Oranje geldt als de grondlegger van het genre met een permanente speellocatie, kiest Servé Hermans met Toneelgroep Maastricht juist voor tijdelijke locaties die telkens opnieuw worden getransformeerd tot een indrukwekkend theaterdecor. Nu is het de beurt aan Bokkenrijders, in stadion De Geusselt in Maastricht. We spraken erover met technisch producent Michiel van der Zijde.

Tekst: Henk Hendrikx
 Foto’s: Bjorn Frins en Marcel van Hoorn

In 2022 was MECC Maastricht het decor van Dagboek van een Herdershond, gevolgd door Het was Zondag in het Zuiden in het Openluchttheater in Tegelen in 2023 en 2024. In 2025 verhuisde de productie Het Geluk van Limburg naar de Rodahal in Kerkrade. Voor 2026 werd gekozen voor een nieuwe uitdaging: stadion De Geusselt in Maastricht als decor voor de grootschalige spektakelmusical Bokkenrijders. Michiel van der Zijde van Co-Lumen was als technisch producent ook betrokken bij alle eerdere producties en staat bekend om zijn vermogen om creatieve ideeën te vertalen naar technisch haalbare oplossingen. Daarbij wordt hij ondersteund door zijn zoon Yared. De keuze voor het verhaal van de legendarische Bokkenrijders bracht bijzondere uitdagingen met zich mee. De volksverhalen over deze beruchte roversbende gaan immers gepaard met vuur, mystiek en paarden. Die elementen moesten dan ook een prominente plaats krijgen binnen de voorstelling.

Vergunningsperikelen
In stadion De Geusselt, normaliter thuisbasis van voetbalclub MVV, had nooit eerder een vergelijkbare productie plaatsgevonden. Omdat het om een eenmalig evenement gaat, bestonden er geen standaardprocedures waarop kon worden teruggevallen. Van der Zijde vertelt dat de gemeente Maastricht aangaf dat voor het uitvoeren van deze productie in het MVV stadion een tijdelijke wijziging van het bestemmingsplan noodzakelijk was, een zogenaamde BOPA. Het stadion had immers uitsluitend de bestemming ‘sport’. Voor deze aanvraag werd een dossier samengesteld van maar liefst vijftienhonderd pagina’s. “De betrokken ambtenaren hebben alles gelezen”, vertelt Van der Zijde. “Uiteindelijk werd de aanvraag integraal beoordeeld en goedgekeurd.” Vanwege de omvang en complexiteit van het traject werd ondersteuning gezocht bij De Regelaar. Willem Westermann en Heko Scheltema beschikken over ruime ervaring op het gebied van evenementenvergunningen en bestuurlijke procedures. Voor de directie van het stadion zou een meer permanente verruiming van de bestemming een belangrijke ontwikkeling betekenen. Hierdoor ontstaat ruimte om in de toekomst ook andere grootschalige evenementen te organiseren.

Ondergrond
Een van de belangrijkste voorwaarden was het beschermen van het kunstgrasveld. De kunstgrassprieten zijn ongeveer vijf centimeter lang, waarvan twee centimeter wordt opgevuld door rubbergranulaat. Dat betekent dat drie centimeter van de vezels onbeschermd boven het oppervlak uitsteekt. Van der Zijde merkt daar met een glimlach over op: “Als een kunstgrasspriet knakt, groeit hij nooit meer recht. Om beschadigingen te voorkomen werd eerst tachtigduizend kilogram rubbergranulaat over het volledige veld verdeeld. Vervolgens werd een laag geotextiel aangebracht als bescherming tegen stof en vuil. Daarnaast bestond aanvankelijk onduidelijkheid over de draagkracht van de ondergrond. Zelfs de gemeente, eigenaar van het stadion, kon daar niet direct uitsluitsel over geven. Uiteindelijk werd contact opgenomen met zowel de leverancier van de grasmat als het bedrijf dat tien jaar eerder verantwoordelijk was voor de aanleg van de fundering. Daaruit bleek dat de constructie voldoende sterk was.”

Voor de afdekking van het veld werden kunststof vloerplaten van EuroTec gebruikt. Tijdens de eerste bouwdag deed Van der Zijde echter een opmerkelijke ontdekking. De platen reageerden merkbaar op temperatuurwisselingen. Bij lagere temperaturen ontstond krimp, terwijl bij hogere temperaturen een lichte bolling kon optreden. Op de dag van oplevering scheen de zon volop. Twee dagen later bleek tijdens het uitmeten van de constructie dat delen van de vloer omhoog waren gekomen. “Op plekken waar een minder zware belasting was gepland, zoals bij het 1,10 meter hoge podium, zijn vervolgens extra stalen rijplaten aangebracht met als doel extra gewicht op de kunststof vloerplaten aan te brengen en zo het ‘bol staan’ te verminderen. Ook werd tijdens het inmeten de positie van de laserinstallatie verplaatst naar een vaste vloerconstructie binnen het stadion.
Uiteindelijk leverde dit geen noemenswaardige problemen op voor de verdere opbouw”, legt Van der Zijde uit. 

Tribune?
Het is een vraag die veel bezoekers zich stellen: waarom wordt er midden in een stadion nog een extra tribune gebouwd? Van der Zijde: “Oorspronkelijk zou de productie plaatsvinden op de festivalweide van de gemeente Maastricht. Voor die locatie was al een tribuneontwerp met een intiemere opstelling ontwikkeld. Uiteindelijk bleek de locatie door andere evenementen niet beschikbaar, waarna de gemeente De Geusselt als alternatief voorstelde.” Na zijn eerste bezoek aan het stadion ging Van der Zijde aan de slag met het vertalen van het oorspronkelijke concept naar de nieuwe omgeving. Daarbij moest rekening worden gehouden met alle beperkingen van een grasveld binnen de muren van een stadion. Bovendien moest het veld na afloop weer in exact dezelfde staat worden opgeleverd. De eerder ontworpen tribune bleek niet één-op-één toepasbaar. Gebruikmaken van de bestaande stadiontribunes was evenmin een optie, omdat het publiek dan te ver van het speelvlak verwijderd zou zijn. “Uiteindelijk hebben we gekozen voor een U-vormige opstelling van tribune en decor. Hierdoor zit het publiek dicht op de actie en blijft het zicht op het speelvlak optimaal. Om deze opstelling mogelijk te maken moesten diverse hekwerken en enkele trappen van het stadion tijdelijk worden verwijderd.”

Audio-uitdaging
Ook de geluidsvoorziening vormde een uitdaging. Omdat het zicht op het decor volledig vrij moest blijven, konden de luidsprekers niet op traditionele torens worden geplaatst. Een eerste idee om een boogconstructie van tachtig meter over het decor te bouwen bleek technisch en financieel niet haalbaar. Geluidstechnicus Ray Elderman wilde de luidsprekers zo dicht mogelijk bij het publiek positioneren zonder de zichtlijnen te verstoren. Van der Zijde legde de vraag voor aan constructeur Paul Schijfsma van Stageco Nederland: ‘Hoe lang mag die arm zijn als ik hem met duizend kilo wil belasten?’ Na een korte berekening kwam Schijfsma tot de conclusie dat een uitkraging van negentien meter mogelijk zou zijn. Uiteindelijk bleek achttien meter voldoende. In het decor werden drie masten geïntegreerd met drie uitkragende armen in een V-vormige constructie waaraan de luidsprekers werden gemonteerd.

Mergelgrot
Het decor vormt een van de meest indrukwekkende onderdelen van de productie. De constructie heeft het uiterlijk van een mergelgrot en meet maar liefst tachtig meter breed en zeventien meter hoog. De achterwand bevat 28 opkomstplaatsen voor acteurs en figuranten. De basis bestaat uit een steigerconstructie van Stageco met 380 vakken. Deze zijn bekleed met geprinte decorpanelen die met ongeveer 8.500 elastieken zijn bevestigd. Vanuit duurzaamheidsoogpunt werd bewust gekozen voor herbruikbare elastieken in plaats van plastic tie-wraps. Ook de deuren van de opkomstplaatsen zijn verrassend eenvoudig geconstrueerd. Aan iedere deur hangt, via een katrol, een fles water, waardoor deze automatisch sluit. Een simpel maar effectief systeem. Het speelvlak bestaat uit een houten podium met daarin een draaischijf van twaalf meter doorsnede en een draagvermogen van acht ton. “Dat is noodzakelijk omdat zich regelmatig tachtig figuranten tegelijk op het podium bevinden, samen met drie stalen huisconstructies”, legt Van der Zijde uit. “Deze verrijdbare huizen worden tijdens de voorstelling meerdere malen in brand gezet. Op het podium worden ze daarvoor telkens aangesloten op een speciaal aangelegd gassysteem.”

Verder bevat het toneel een inflatable waarmee een bokkenrijder spectaculair op het podium verschijnt. Ook is een zogenaamde Ring of Fire in de vloer verwerkt, die uit de vloer omhoog komt en een brandstapel verbeeldt. In het midden van het decor is een groot videoscherm geplaatst door Creative Technology. Opvallend is dat bewust niet wordt gewerkt met live camerabeelden. Het scherm wordt uitsluitend gebruikt voor ondersteunende content, zodat het publiek gefocust blijft op de acteurs en de handeling op het toneel. Daarnaast wordt de aanwezige LED-boarding van het stadion ingezet in het decor en langs het podium.

Paarden
In totaal spelen acht paarden een actieve rol in de voorstelling. Daarvoor moest een tijdelijke paardenbak worden aangelegd. Bij de zoektocht naar expertise kwam de productie terecht bij Agterberg, specialist in tijdelijke maneges. Binnen één dag werd een volwaardige rijbak gerealiseerd met een toplaag van circa 120 kubieke meter wit-zilverzand, vermengd met stabiliteitsvezels. Deze combinatie zorgt voor voldoende veerkracht, voorkomt wegzakken en draagt bij aan een goede vochtregulering. Voor de dieren werden tijdelijke stallen geplaatst, zowel als verblijf voorafgaand aan de voorstelling als backstage, direct naast de rijbak. Na afloop keren de paarden terug naar hun vaste manege. Het gebruik van de dieren is vergelijkbaar met de belasting die zij ervaren binnen de reguliere ruitersport. Omdat het werken met levende dieren onder een vergrootglas ligt, wordt nauwlettend toegezien op veiligheid en welzijn. Uiteraard ontbreekt ook de bok niet.

Duurzaamheid 
Naast het gebruik van herbruikbare bevestigingsmaterialen is ook op andere terreinen nadrukkelijk aandacht besteed aan duurzaamheid. “Voor de energievoorziening is bewust gekozen voor batterijopslag in plaats van traditionele dieselgeneratoren”, vertelt Van der Zijde. “Daarmee wordt de uitstoot van stikstof beperkt en wordt de milieubelasting aanzienlijk verminderd. Hoewel deze oplossing hogere kosten met zich meebrengt, sluit zij aan bij de ambitie om de productie zo duurzaam mogelijk te realiseren.” Ook nagenoeg alle gebruikte heftrucks en hoogwerkers waren elektrisch aangedreven,

Drones 
Voor veel bezoekers behoren de drones tot de absolute hoogtepunten van de voorstelling. Technisch gezien zijn drones inmiddels een vertrouwd verschijnsel, maar de omstandigheden maken de uitvoering bijzonder. De drones worden buiten het stadion opgesteld en stijgen tijdens de laatste tien minuten van de voorstelling op. Daar vormen zij verschillende beelden die het verhaal ondersteunen en uitmonden in een indrukwekkend visueel slotstuk. “Ook hiervoor waren de nodige vergunningen vereist”, legt Van der Zijde uit. “De nabijheid van Maastricht Aachen Airport maakte afstemming met de luchtvaartautoriteiten noodzakelijk. Omdat de dronevluchten plaatsvinden in de avonduren, wanneer het vliegverkeer beperkt is, konden goede afspraken worden gemaakt.”

Podcast
Om het publiek verder mee te nemen in de wereld van de Bokkenrijders ontwikkelde Toneelgroep Maastricht een vijfdelige podcastserie. Hierin worden locaties bezocht die verbonden zijn met de legendes en verhalen rondom de Bokkenrijders. De makers gaan op zoek naar de historische achtergrond en proberen feit en fictie van elkaar te scheiden.
Tijdens de reis naar Limburg beluisterden we de volledige serie. Het vergrootte de nieuwsgierigheid naar de voorstelling en vormde tegelijkertijd een sterk marketinginstrument dat de beleving van het publiek verdiept.

Conclusie
Bokkenrijders is een spektakelmusical in de meest letterlijke betekenis van het woord. De productie combineert een krachtig verhaal met indrukwekkende techniek, vuureffecten, paarden, drones en een decor van uitzonderlijke omvang. De acteurs brengen het verhaal met overtuiging en emotionele diepgang. De grote groep figuranten overstijgt door een sterke choreografie de traditionele figurantenrol en vormt een integraal onderdeel van het spel. De eeuwenoude legende van de Bokkenrijders krijgt hierdoor een nieuwe plaats binnen de culturele geschiedenis van Limburg.

Onze dank gaat uit naar Michiel van der Zijde voor zijn openhartige uitleg over de enorme logistieke en technische operatie die in slechts twaalf dagen werd gerealiseerd. Ook dank aan stagemanager Orpheas Salogiannes, die ons backstage nogmaals uitgebreid rondleidde.

Na vier succesvolle producties kijken wij nu al uit naar wat Toneelgroep Maastricht in 2027 zal presenteren. Dat wordt de productie ‘Partizanen’ in de Rodahal in Kerkrade.

De bijdrage van Stageco
“Eind 2025 hebben we met Michiel en Yared van Co-Lumen de eerste brainstormgesprekken gehad over deze productie”, vertelt Michel Wiefferink. “De wens van de klant was een decor van layher en zwartstaal, vanwege de specifieke wens om de PA zo ver mogelijk boven het speeloppervlak te kunnen hangen. We hebben een zeer breed assortiment zwartstaal bij Stageco en we waren het snel eens over welke constructie het moest gaan worden. In totaal hebben we tien trailers met dik tweehonderd ton aan materiaal naar binnen gereden in het knusse stadion. We komen veel in stadions, maar in De Geusselt waren we nog niet geweest. 
Logistiek een kleine uitdaging vanwege de kleine ingangen en omdat de tribunes op het veld gelijktijdig gebouwd werden, maar de opbouw verliep echt vlekkeloos. Zowel in de voorbereiding als tijdens de uitvoering op locatie was het super fijn werken met Michiel en Yared. Productioneel zat dit project zeer goed in elkaar. Complimenten aan Co-Lumen.”

De bijdrage van The Powershop
Voor Bokkenrijders levert The Powershop Nederland de stroomvoorziening. Projectmanager Teun Kerckhoffs vertelt: “We zijn benaderd door Yared van der Zijde om op een duurzame manier de musical van stroom te voorzien. Er was door Co-Lumen al nauwkeurig in kaart gebracht welk vermogen nodig was in stadion De Geusselt. De netaansluiting bleek niet toereikend.” De oplossing bleek een Energie Opslag Systeem (EOS) om de netaansluiting tijdens de voorstellingen aan te vullen. The Powershop koos voor Greener’s 720 Mobile X van Alfen vanwege het veiligheidsniveau en de capaciteit. “We monitoren het verbruik ervan continu en real-time op ons eigen platform via Calculus en EventEngineers, zodat we de netaansluiting zo optimaal mogelijk kunnen benutten”, vervolgt hij. “In principe laadt deze machine gedurende de dag weer voldoende op voor de volgende voorstelling.”
Naast een EOS staat in De Geusselt ook het nieuwste 250 kVA stage V aggregaat op HVO100 brandstof van The Powershop. Kerckhoffs licht toe: “Tijdens het programmeren van de techniek is er meer stroom nodig dan tijdens de voorstelling. Als het laadvermogen van de EOS wordt overschreden zal dit aggregaat net-synchroon mee gaan laden." 

De bijdrage van PPS Imaging
“Michiel van der Zijde benaderde ons voor het printen van de achtergronddoeken voor de Bokkenrijders”, vertelt Jan Willem Knol. “Nu zijn we best wel wat gewend, maar de prints voor Bokkenrijders waren toch wel van een buitencategorie. Natuurlijk, we hebben geprint voor Tomorrowland, Vrienden van Amstel Live en de Toppers in de Arena, ook geen kleintjes, maar wat Bokkenrijders zo speciaal maakte was het enorme aantal prints: bijna vierhonderd! Dit zorgde voor een bijzondere uitdaging. Om deze tsunami van prints goed - en op goede volgorde - door de productie te krijgen was extra aandacht vereist. En dan hebben we het nog niet gehad over het aanleveren en de pre-processing van de beelden. 
Gelukkig hebben we alles goed en op tijd kunnen leveren zodat de montage, ook geen kleinigheid, op tijd kon starten.”

 De bijdrage van Backstage FX

“Voor deze productie werden wij door Michiel en Yared benaderd om de vuureffecten te verzorgen, mede op basis van onze eerdere ervaring met maatwerk vuurelementen binnen theatervoorstellingen”, vertelt Tim Sinkeldam. “In nauwe afstemming tijdens de preproductie ontwikkelden we een totaalconcept waarin veiligheid, technische integratie en visuele impact centraal stonden.” Voor de voorstelling zijn drie verschillende soorten vuureffecten ingezet, aangevuld met diverse rookmachines om de gewenste sfeer en dynamiek te creëren. “Onze zelfontwikkelde vlambalken zijn geïntegreerd in de stalen constructies van de ‘huisjes’, inclusief op maat ontworpen leidingwerk voor een naadloze en veilige verwerking in het decor. Daarnaast realiseerden we voor een specifiek moment in de voorstelling een vuurcirkel met een diameter van acht meter. Voor het finale vuurmoment hebben we zes XL-vlamsystemen ingezet, waaronder twee krachtige Powerflames, om een groot vuurmoment te creëren. De technische uitwerking en integratie kwamen tot stand in de prettige samenwerking met Michiel, Yared en decorbouwer Kloosterboer.”

De bijdrage van Kloosterboer
“Voor de openluchtproductie Bokkenrijders realiseerde Kloosterboer verschillende decorelementen in onze werkplaats, die we vervolgens hebben opgebouwd in het stadion”, vertelt Jan Zijp. “Zo verzorgden wij de afwerking van het draaipodium met een diameter van twaalf meter, integreerden we een aantal elementen in het hoofdpodium en leverden we diverse kleinere decoronderdelen en de aftimmering van de ledschermen.”

Als specials maakte het team van Kloosterboer onder andere een luik in het podium voor een inflatable en werd de vuurring vlak weggewerkt, zodat er over het podium gereden kan worden. “Daarnaast realiseerden we draaiwanden die werden gemonteerd in de steigerwand achter het podium”, aldus Zijp. “De kers op de taart waren voor ons toch wel de drie metalen huizenframes die op tripleswivels staan. Deze frames zijn voorzien van een gasinstallatie, zodat ze tijdens de voorstelling in brand gezet kunnen worden. De drie huizen passen in elkaar. Het grootste huis heeft een afmeting van 4,2 bij 4,6 meter in het vloervlak, is 7 meter hoog en weegt inclusief gasinstallatie 1550 kg, terwijl het toch met drie man over het podium te verplaatsen is.”

Ook realiseerde Kloosterboer in samenwerking met Backstage FX een grote stalen cirkel die speciaal is ontwikkeld om tijdens de voorstelling in vuur en vlam gezet te kunnen worden. Dit vroeg om slimme materiaalkeuzes en hittebestendige constructies die tegelijkertijd robuust en flexibel inzetbaar moesten blijven binnen de dynamische scènes van de voorstelling. “Alle onderdelen zijn vooraf geproduceerd in onze eigen werkplaats en vervolgens in vier dagen tijd op locatie opgebouwd. Samen met alle betrokken partijen werd Stadion De Geusselt in Maastricht volledig omgetoverd tot een indrukwekkende openluchtsetting met tribunes en speelvloer. Het was mooi om te zien hoe alle disciplines samenkwamen in een productie van deze omvang. We bedanken Toneelgroep Maastricht en Michiel van der Zijde dat we aan deze bijzondere productie mochten meewerken.”

De bijdrage van EuroTec
“In juli 2025 zijn wij benaderd door Michiel van der Zijde met de vraag om het nieuwe kunstgrasveld van MVV Maastricht te beschermen voor de voorstelling Bokkenrijders, waarbij onder meer een grote tribune werd opgebouwd en zwaar materieel zoals heftrucks en vrachtwagens over het veld moest kunnen rijden”, vertelt Hans Steiner.

“In samenwerking met CSC Sport is besloten het gevoelige kunstgrasveld eerst volledig te vullen met infill en vervolgens af te dekken met waterdoorlatend geotextiel, ter verhoging 
van de draagkracht en lastenspreiding en ter voorkoming van vervuiling van de speciale heavy-duty kunststof rijplaten die door EuroTec zijn toegepast. De platen hebben een oppervlak van circa 6,8 m² per stuk. In totaal zijn 1.260 rijplaten ingezet, waarvoor zeventien opleggers nodig waren. Binnen vier dagen is het volledige veld afgedekt met behulp van een mobiele kraanwagen met vacuümtechniek. Door middel van koppel- en slotbouten zijn de platen onderling verbonden tot één stabiel en belastbaar geheel. Dit project onderstreept de specialisatie van EuroTec in het beschermen van grasmatten in voetbalstadions.

De bijdrage van Ampco Flashlight 
Ampco Flashlight is leverancier van geluid, licht en rigging voor deze geweldige productie. Kasper Oremus begeleidde dit project vanuit Ampco Flashlight, en is trots op de bijdrage vanuit Utrecht: “Vanaf het eerste moment zijn we intensief betrokken geweest bij dit mooie project. Wij hebben al vaker voor Toneelgroep Maastricht mogen werken, maar deze voorstelling, onder professionele technische leiding van Michiel van der Zijde, is echt een maatje groter”, vertelt Rudolf Nagtzaam.

“De geleverde apparatuur omvat o.a. Ayrton EagleStrikes, ETC Apex 10, Gio@5 en ETC ION Xe 20 consoles, een groot Follow-Me systeem met zo’n dertig tags. Een d&b audiotechnik systeem, aangestuurd door Allen & Heath mixers en twintig kanalen Sound Devices draadloze microfoons vormen het hart van de audioinstallatie. De riggingmaterialen zijn geleverd in samenwerking met zusterbedrijf Rigging Box en alles is uiteraard opgebouwd, aangesloten en ingeregeld door Ampco Flashlight crew. Kasper hield gedurende de bouw en de voorstellingen de vinger aan de pols.” 

De bijdrage van FlyingStars
FlyingStars GmbH is een drone-lichtshowbedrijf dat sinds 2022 drone-lichtshows verzorgt voor een grote verscheidenheid aan evenementen. “Begin 2025 werden wij benaderd door Servé Hermans met het idee om deel uit te maken van de musical Bokkenrijders met een drone-lichtshow. Wij waren verheugd deze aanvraag te ontvangen”, vertelt Ronja Donsbach.
“Vorig jaar kregen we al de kans om een teasershow te vliegen ter promotie van de musical. Daarbij tekenden we onder andere een QR-code in de lucht die rechtstreeks naar de productie verwees. In de maanden daarna kreeg het definitieve showconcept stap voor stap vorm door nauwe samenwerking met het creatieve team en later ook op basis van de speciaal gecomponeerde muziek. Zo werden de visuele elementen van de droneshow ontwikkeld en nauwkeurig afgestemd op het verhaal en de sfeer van de musical. Wij voelen ons zeer vereerd om deel uit te maken van dit innovatieve, indrukwekkende en unieke spektakel!”