NOS Radio Tour de France: Het geluid van de zomer

Radio Tour de France - het geluid van de Nederlandse zomer keerde deze zomer terug met Hilversum als bruisend Tourdorp. Wij namen er een kijkje en spraken met de mensen achter dit legendarische programma: “Het is een feest om hieraan te mogen meewerken.”

Door: René van de Kolk

Elke zomer is er weer het typische geluid dat meteen de sfeer bepaalt: het opgewonden geluid van twee commentatoren, waarvan één op een rijdende motor in Frankrijk, de herkenbare jingles, de vrolijke muziek en de onafgebroken stroom aan tourflitsen. NOS Radio Tour de France is al meer dan vijftig jaar een vaste waarde op de Nederlandse radio. Een programma dat niet alleen de koers verslaat, maar een compleet zomergevoel oproept.

Dit jaar trok de Tour de France opnieuw drie weken door Frankrijk en traditiegetrouw volgde de NOS dit evenement uitgebreid op haar platforms, waarbij radio, televisie en social media een prominente plek innemen. In het gebouw van Beeld & Geluid in Hilversum bij de ingang van het Mediapark wordt de laatste week van de Tour de France live uitgezonden en groeit dit spektakel uit tot een indrukwekkend NPO Radio 1 Tourcafé.

Zo ontstaat een levendig publieksevenement waar bezoekers kunnen genieten van beelden, sfeer en live muziek tijdens Radio Tour de France. Een favoriete plek waar wielerfans, gezinnen en radioluisteraars samenkomen om de Tour live te volgen. Beeld & Geluid wordt hiervoor omgetoverd tot een Franse campingsetting: grasmatten, bistrostoeltjes, een heus jeu-de-boulesveld, Franse muziek en een groot scherm waarop de etappes worden uitgezonden. Midden in de hal staat de NPO Radio 1 Tourcafé camper, het kloppend hart van de uitzendingen.

Traditie die blijft evolueren
Radio Tour de France begon in 1970 als een experimentele vorm van live sportverslaggeving. Inmiddels is het uitgegroeid tot een NOS-instituut dat generaties luisteraars heeft gevormd. Radio Tour de France draagt een geschiedenis die leest als een eregalerij van Nederlandse radiomakers. Theo Koomen zette in de jaren ’70 de toon met zijn ongeëvenaarde energie: flitsend, emotioneel, soms chaotisch, maar altijd meeslepend. Zijn verslaggeving maakte de Tour voelbaar in Nederlandse huiskamers. Willem Ruis bracht een geheel eigen bravoure mee, Koos Postema zorgde voor rust, duiding en journalistieke degelijkheid, een stem die de Tour een volwassen, betrouwbare laag gaf. Later werden ook Tom Blom, Felix Meurders en Klaas Samplonius herkenbare stemmen van Radio Tour: vakmanschap, warmte en een stijl die perfect paste bij de evolutie van het programma richting modernere, snellere radio.

NOS Radio Tour de France is ook dit jaar weer drie weken lang dagelijks te horen op NPO Radio 1 met een mix van live flitsen uit de koers, analyses, reportages, muziek en humor. De presentatie wordt dit jaar verzorgd door Henry Schut en Ghislaine Plag in de studio. De commentatoren tijdens Radio Tour de France zijn onder meer Joris van den Berg en Sebastiaan Timmerman. Deze laatste rijdt zelfs de hele Tour in de koers mee op een motor om alle ontwikkelingen van dichtbij te kunnen volgen en verslaan. Vertrouwde gezichten dus in Hilversum bij de NPO. Rondom hen schuiven wieleranalisten en oud-renners aan, waaronder Tom Dumoulin, Annemiek van Vleuten, Ellen van Dijk, Marcel Kittel en anderen. Het maakt Radio Tour de France tot een dynamische combinatie van journalistiek, expertise en entertainment.

Vaste ingrediënten
Het programma dat live op radio, televisie (NPO 1 Extra) en online wordt uitgezonden, bestaat uit tourflitsen, razendsnelle updates vanuit de koers, live-reportages via verslaggevers op motoren bij ploegleiderswagens en bij de finish. Maar ook uit studiogesprekken met analyses, tactiekbesprekingen en wielerverhalen. Daarnaast bepaalt de muziek de zomerse sfeer. Ook wordt het publiek betrokken door berichten, vragen en reacties mee te nemen, maar ook door live optredens te verzorgen die het Tourgevoel alleen maar versterken. Onder meer Trafassi, Mai Tai, Alain Clark, Nol Havens (VOF de Kunst), Erik Mesie (Toontje Lager) en de Time Bandits traden op. Het maakt het Tourcafé tot een zomerse ontmoetingsplek.

Wat Radio Tour uniek maakt, is de combinatie van journalistiek vakmanschap en spontane radio. De koers is onvoorspelbaar en dat maakt het programma levendig. Een valpartij, een aanval, een lekke band, alles kan de uitzending in een seconde veranderen. De verslaggevers schakelen moeiteloos tussen spanning, humor en analyse. De improvisatie zorgt voor een dynamische spanning die het evenement uniek maakt.

Techniek en productie
De faciliteiten voor NOS Radio Tour de France worden verzorgd door Red Bee Media. In Beeld & Geluid is een heuse Tourcafé camper gebouwd die gedurende negen dagen lang gebruikt wordt, ook voor andere programma’s overigens. In deze camper zijn alle faciliteiten aanwezig voor live radio, maar ook voor TV, voor de redactie en voor het verzorgen van de live muziekmix van artiesten voor zowel de radio als in de zaal. Tijdens de uitzending werken er vier technici aan de uitzending. Menno Zwemsta, Head of Service Delivery Radio bij Red Bee Media, vertelt dat hijzelf de laatste technicus is geweest die daadwerkelijk de benodigde verbinding voor radio in Frankrijk tot stand bracht. Dat was in 2019. “Destijds gebeurde dat door veel Hoogfrequent (breedband) en mobilofoonverbindingen te realiseren en deze via ISDN of via een relay middels een vliegtuig uiteindelijk naar Nederland te krijgen, maar ook naar de motor. Tegenwoordig wordt de techniek voor de motor in Frankrijk niet meer door NOS-technici of Red Bee-collega’s verzorgd, maar wordt deze dienst ingekocht bij EMG in Frankrijk. In Nederland is alle techniek op locatie aanwezig en in samenwerking met het verbindingscentrum op het Mediapark wordt alles via een dedicated glasvezelverbinding gerealiseerd. De kwaliteit is alleen maar beter geworden en de delay geminimaliseerd.”

NOS Radio Tour de France is een feest om te mogen maken. Het is voor de technische crew een van de hoogtepunten in het jaar. Op NPO Radio 2 is dat de Top 2000, op NPO 3FM uiteraard Serious Request, maar op NPO Radio 1 is dat NOS Radio Tour de France. “Deze zomer is een drukke zomer. Naast de Tour was er ook het WK voetbal. Voor ons is het project geslaagd als de verbindingen goed werken, de presentatoren hun werk kunnen doen en als de eindredacteur en regisseur, André van Arnhem, zijn werk perfect kan doen. Radio Tour de France is een dynamisch programma. Als de basis goed is ingericht en alle faciliteiten optimaal werken, is er ook plek om te improviseren en dat hoort erbij!”

De toekomst van Radio Tour
Hoewel de mediawereld digitaliseert, blijft Radio Tour een van de sterkste voorbeelden van live radio die verbindt. De NOS investeert in nieuwe vormen van storytelling, online interactie en crossmediale content, maar de kern blijft hetzelfde: de koers, de verhalen, de mensen. Met de verhuizing naar Beeld & Geluid in de laatste week wordt Radio Tour meer dan een radioprogramma. Het is een evenement, een ontmoetingsplek, een traditie die zich blijft vernieuwen. Het geeft de makers en de technische crew een enorme impuls om na twee weken in de studio te verhuizen naar Beeld & Geluid waar veel bezoekers op afkomen. Tijdens Radio Tour de France zijn er in totaal meer dan drieduizend bezoekers geweest die het evenement kwamen beleven.

Remco te Kloese, Manager NPO Radio 1, vertelt: “Het is dit jaar de vierde keer dat we met NOS Radio Tour de France in Beeld & Geluid zitten en het is een heel mooi feest voor iedereen die van wielrennen houdt. Door de jaren heen is het een multimediaal evenement geworden. Deze dagen zijn prachtig. Het past ook perfect in de filosofie van het werken aan het creëren van een 360 graden merk bij NPO Radio 1. Online, op radio, op NPO 1 Extra, maar ook via dit fantastische evenement. We proberen beeld en geluid van de Tour dichtbij te brengen, zodat je alles optimaal kan ervaren. Maar ook proberen we een unieke beleving neer te zetten die ontstaat door de unieke jingles, (live) muziek, interactie met publiek en met mooie rubrieken in de show. Voor NPO Radio 1 is dit een ontzettend belangrijk evenement, omdat het ook echt is wie we willen zijn. Het brengen van nieuws en sport, in dit geval voor de liefhebbers van de Tour, maar ook voor het bouwen aan communities die zich verbonden voelen met ons. We zijn daar trots op. NPO Radio 1 heeft een drukke sportzomer met onder meer de Tour de France en het WK Voetbal en daarnaast nog alle andere reguliere sport en evenementen. De luisteraars weten ons te vinden online, maar ook op de radio. Een bewijs daarvan is dat NPO Radio 1 online hoog scoort en recent nog het best beluisterd was.”

Remco geeft aan dat ook andere programma’s deze periode uit Beeld & Geluid komen en dat de content van deze programma’s ook deels over de Tour de France gaat. In het programma De Taalstaat en De Perstribune bijvoorbeeld.“We denken nu al na over wat we volgend jaar weer kunnen verbeteren, maar als ik nu zie dat er globaal twintig medewerkers hier enthousiast werken aan een mooi product namens diverse omroepen, ben ik supertevreden.”

In de studio van Radio Tour
Tijdens het bezoek aan NOS Radio Tour de France wordt natuurlijk ook het kloppend hart van de Radio Tour-uitzending bezocht, de Tourcafé Camper. Een compacte maar indrukwekkende opzet, die fijn aanvoelt om in te werken en er erg verzorgd uitzag. In de studio troffen we André van Arnhem, eindredacteur bij de NOS maar ook regisseur tijdens Radio Tour de France. Hij is trots op het mogen regisseren van deze iconische radioshow: “NOS Radio Tour de France is uniek, het is een enorm feest om hieraan te mogen meewerken. Ik vind het erg belangrijk dat de sfeer in de studio optimaal is. De faciliteiten zijn fantastisch en we werken met een compact team aan deze uitzendingen. Iedereen is helemaal op elkaar ingespeeld. We hebben een prachtige formule, heldere afspraken en veel plezier. Gisteren nog hadden we Ferry de Groot en André van Duin een uur te gast, dat leverde een hilarisch uur Radio Tour op. Het feit dat we de laatste week in Beeld & Geluid zitten geeft een enorme boost. Het zijn toch 21 dagen waarop je intensief met elkaar samenwerkt. Met de redactie, met de presentatoren, maar ook met de technici. De reacties van bezoekers ter plekke, maar ook via de app en social media zijn overweldigend.”

Trots op het mogen meewerken aan Radio Tour de France overheerst ook bij Van Arnhem: “Mijn grote voorbeeld is Bram Gaillard, hij regisseerde in het verleden dit programma en als ik iets geleerd heb van hem is het om vooral op hectische momenten de rust te bewaren en dit uit te stralen naar de ploeg. De samenwerking met de radiotechnici is ook uniek. Op een zender als NPO Radio 1 is dit programma heel bijzonder om te mogen doen. Andere programma’s hebben ook gasten, muziek en verbindingen, maar in NOS Radio Tour de France kan van alles gebeuren, in Frankrijk in de Tour, maar ook door de mogelijkheden voor creativiteit en improvisatie van presentatoren en de technici.”

Onverwachts
André van Arnhem werkt op het moment van spreken, tijdens de etappe die eindigt op de top van de Alpe d’Huez, samen met Red Bee Media radiotechnicus Jimi van de Beek. Over zijn werk voor dit programma vertelt Jimi: “Dit programma verzorg ik al een groot aantal jaren. Eerder werkte ik als radiotechnicus ook aan uitzendingen mee op NPO Radio 2 en NPO 3FM, maar NOS Radio Tour de France is toch wel heel uniek. Dat komt omdat ik als technicus heel veel uren liveradio maak, maar ook doordat er altijd iets onverwachts kan gebeuren. Het bijzondere aan het meewerken aan Radio Tour is vooral dat het een groot beroep doet op ons improvisatievermogen en creativiteit. Zo mag ik tijdens de uitzendingen zelf bepalen welke vormgeving en jingles ik gebruik. Natuurlijk is er een format, maar tijdens de muziek die gedraaid wordt in de uitzending bepaal ik welke vormgeving ik gebruik. Ook produceer ik speciale uuropeners met daarin een boel fragmenten verwerkt. Het is fantastisch om dat te mogen doen en de collega’s hiermee te mogen verrassen.”

Aan het eind van het bezoek aan de studio volgt een moment dat al jaren synoniem staat voor Radio Tour de France. Na de afkondiging van een plaat startte technicus Jimi van de Beek de iconische jingle “NOS Radio Tourflits, Tourflits...”, waarna de verbinding met Frankrijk weer werd gelegd voor het laatste Tournieuws. Een vertrouwd geluid dat al decennialang de soundtrack vormt van de Nederlandse Tourzomer – en een passend slot van een kijkje achter de schermen bij een radioprogramma dat nog altijd springlevend is.