Registratie concerten André Rieu: Van Vrijthof naar wereldbioscopen

De Maastrichtse zomer is pas compleet als André Rieu met een concertreeks avonden lang tienduizenden mensen heeft vermaakt op en rond het Vrijthof. Dit jaar deed de Limburgse orkestleider het al voor de twintigste keer. Met 24 camera’s, zo’n 190 audiokanalen en een zorgvuldig opgebouwde workflow legde NEP The Netherlands ieder detail vast. Tegelijkertijd begon in de vernieuwde André Rieu Studio’s een race tegen de klok: alle beelden en geluiden werden samengebracht tot zes bioscoopversies voor een wereldwijd publiek. Een operatie op topsnelheid, gedragen door een team dat elkaar door en door kent en dat voelt als één grote familie.

Fotografie: Marcel van Hoorn

Een verhaal over de concertregistraties van André Rieu op het Vrijthof gaat over twee belangrijke fases. Allereerst de daadwerkelijke registratie met 24 camera’s en zo’n 190 audiokanalen door NEP The Netherlands, op meerdere avonden tijdens de concertreeks. Vervolgens komt de productie tot een kookpunt op een andere plek in Maastricht. In de net vernieuwde André Rieu Studio’s komt namelijk al het opgenomen materiaal samen om op topsnelheid te worden verwerkt tot zes verschillende bioscoopversies voor wereldwijde distributie. Een monsterklus die met verve wordt geklaard door de regisseurs, editors en audiospecialisten die al jarenlang onderdeel zijn van de ‘Rieu-familie’. 

Dennis Westenberg, Alissa Jalink en Martijn Volleberg

Korte doorlooptijd
Voor NEP wordt bij de registratie op het Vrijthof de dans geleid door projectmanager Alissa Jalink. Samen met het team achter André Rieu (en natuurlijk de orkestleider zelf) is een uitgebreide 24-camera set-up bedacht, waarmee opvallend genoeg al tijdens de eerste week van de drie opnameweken gewerkt wordt. Vanaf het podium uitkijkend over de lege stoelen op het Vrijthof vertelt Alissa waarom daarvoor gekozen is: “Het is misschien logischer pas met zo’n grote set-up te beginnen als de concertreeks al wat shows onderweg is, maar dit project kent een heel korte doorlooptijd. Tijdens het concert zijn we al bezig met het verwerken van alle media, zodat het de volgende dag direct beschikbaar is voor de montage in de André Rieu Studio’s. Het hele traject van grading tot montage moet snel worden afgerond om klaar te zijn voor de bioscooprelease eind augustus. We zijn vorige week maandag in Hilversum begonnen met de voorbereidingen, op dinsdagavond kwamen we hier aan, op woensdag werd er gebouwd en hadden we in de avond repetities. Op donderdag was de eerste registratie.”

Opperste concentratie met de AGITO

UHD 2
Aan de rand van het Vrijthof staat NEP’s UHD 2 opgesteld, de grootste registratiewagen uit de vloot van het bedrijf. “Vanuit daar werken we tijdens de registratie met een dubbele regie”, vertelt Alissa. “Eén regie voor de schermen en de live-beleving en één regie die volledig is gericht op de opname. En waar we normaal vaak werken met camera’s van Grass Valley, hebben we hier gekozen voor Sony, omdat we daarmee in S-Log en UHD 25p kunnen opnemen. Daardoor bieden we de mensen van Rieu maximale flexibiliteit in de nabewerking.” Door de verschillende opnamedagen heen wordt met meerdere A-, B- en C-cameraposities gewerkt, zodat er voor de editors en regisseurs nogal wat te kiezen is bij de uiteindelijke samenstelling van de bioscoopproductie. 

Eigen oplossing
“We maken bij de registratie gebruik van verschillende gespecialiseerde camerasystemen, waaronder een steadicam, AGITO, GF-16 crane, Dactylcam Pro en een drone”, legt Alissa uit. “Hierdoor kunnen we de productie vanuit alle mogelijke hoeken vastleggen en de dynamiek van de show optimaal vangen.” Om aan alle wensen te kunnen voldoen, bijvoorbeeld het verzoek om nóg dichterbij te kunnen komen, wordt door NEP ook verder gedacht dan de gebruikelijke oplossingen. "We werken nu met Sony-camera's. We wilden echter ook een camera inzetten die lokaal kon opnemen, maar de beschikbare F55- en VENICE-modellen weken qua formaat en inzet te veel af van onze wensen. Daarom hebben we gekozen voor een compacte P50, die we hebben uitgebreid met een Blackmagic-recorder voor de interne opname. Via de USB-C-uitgang hebben we daarnaast een Helix harddisk aangesloten en een speciaal ontworpen, 3D-geprinte behuizing ontwikkeld waarin alle componenten netjes zijn geïntegreerd. Zo behielden we de compacte vormfactor, terwijl we toch lokaal konden opnemen. Een belangrijke voorwaarde was wel dat we continu de status van de opname konden controleren. Daarom hebben we, in samenwerking met Broadcast Rental, een compacte Marshall-monitor toegevoegd die uitsluitend dient als opname-indicator. Het is geen standaardconfiguratie, maar wel een oplossing die in de praktijk uitstekend werkt. Juist dit soort technische uitdagingen maakt een productie als deze zo interessant.”

Beeld
Verderop op het Vrijthof vinden we Dennis den Hartog (Hoofd Beeld) in de UHD 2 van NEP. Hij vertelt over de workflow tijdens de registratie: “We hebben eigenlijk twee werkwijzen, UHD Log en tegelijkertijd de HD 709 in kleurenversie die hier wordt afgekeken en naar de schermen wordt doorgezet. Daar wordt ook de shading op gedaan waar het licht op wordt beoordeeld. Maar vervolgens hebben ze in de montage nog alle ruimte om er qua kleur mee te doen wat ze willen. We filmden hier vorige week al vier avonden en deze week snijden ze er ook nog doorheen. Dit is dan de manier om het licht en de kleuren naar elkaar toe te trekken, zodat het uiteindelijk één concert wordt. Het is ook nogal wat: 24 camera’s die gedurende de dagen bijna allemaal A-, B- en C-posities hebben. Er worden HD-proxies gemaakt om in te monteren, uiteindelijk wordt het dan allemaal gelinkt aan het UHD-materiaal. Lida Huver en Hans Penders hebben er een flinke montageklus aan, maar Lida is hier ook altijd als regisseuse aanwezig om al te kunnen sturen wat er met die 24 camera’s gebeurt. Dat scheelt veel aan het eind van de rit. Michel Fizzano neemt het andere deel van de regie op zich.”  

Audio en intercom
Elders in de wagen zit Ruben Steenmeijer (Hoofd Geluid) op de plek waar tijdens de opnames alle audio samenkomt. “Dat gaat echt van alle kanalen van het podium tot de intercom van alle cameramensen en iedereen die rondloopt. Alleen al zo’n 190 kanalen aan microfoons”, vertelt hij. “Vorige week hadden we alleen al voor het sfeergeluid 35 microfoons opgesteld. Daar is bij deze productie ook bovengemiddeld veel aandacht voor. Je wilt in de bioscoopzaal uiteindelijk ook het gevoel overbrengen dat de kijkers er middenin zitten.” Alle instrumenten op het podium worden met close miking opgenomen. Van alle audio die binnenkomt wordt live een werkmix gemaakt voor de regie. Alle kanalen worden daarbij redundant opgenomen, voor de audionabewerking die plaatsvindt in de studio van André Rieu. De vaste geluidstechnicus van de orkestleider maakt bovendien een eigen mix, via een koppeling met zijn ProTools-set. 

Communicatie
Voor vlekkeloze communicatie worden zo’n 65 vaste en draadloze intercomposities ingezet om de technische partijen op elkaar te laten aansluiten: camera-operators, de twee aparte regieketens en het team van Rieu worden allemaal voorzien van gestroomlijnde communicatie. Het geïntegreerde Riedel Bolero-systeem is hierbij ideaal om de wisselende bezetting tijdens de bioscoopopnames in de eerste week steeds met de juiste mensen te verbinden. Of ze nu in de regiewagen, op het plein, of op het dak van Theater aan het Vrijthof staan. Zo blijft iedereen met elkaar in contact, voor een soepel verloop van de opnames.

Schermen
Ook NEP’s dochteronderneming Creative Technology (CT) heeft een plek in de keten. Vanaf het moment dat het videosignaal de cameraregie verlaat, neemt het LED-team van CT het namelijk over. “Wij verzorgen de volledige videoketen naar de LED-schermen via videoprocessors en een glasvezelnetwerk en monitoren die tijdens de concerten continu, zodat we direct kunnen ingrijpen als dat nodig is”, vertelt Bjorn Raaijmakers. “Voor deze productie gebruiken we achttien LED-schermen: de grote backwall, twee IMAG-schermen naast het podium, schermen rondom het Vrijthof en één op een nabijgelegen plein, zodat ook bezoekers buiten het plein de concerten kunnen volgen.” De grootste uitdaging is volgens Bjorn niet de hoeveelheid LED, maar de verschillende schermen, elk met een eigen functie en resolutie. “Daarbij is het extra bijzonder dat het om twaalf concerten gaat. André Rieu verwacht elke avond exact dezelfde kwaliteit, waardoor zelfs kleine afwijkingen in kleur of timing niet acceptabel zijn. Daarom testen we alles uitgebreid tijdens de opbouw en controleren we de complete videoketen voortdurend tijdens de shows.”

Mensen
Voor Alissa is het de vierde keer dat ze meewerkt aan de registratie van de Rieu-concerten. In die jaren heeft ze al ervaren wat wordt bedoeld met de André Rieu-familie. “Er werken hier ontzettend veel mensen die al jaren voor André Rieu werken en die dus precies weten wat er van ze verwacht wordt en wat ze aan elkaar hebben. Ook in ons team zitten nu mensen die deze klus ieder jaar doen en dat vind ik hier ook het mooie aan. Er zullen best meer bedrijven zijn die kunnen doen wat wij hier doen, maar het gaat Rieu en zijn team ook echt om de mensen die wij op deze klus kunnen zetten.” Dat laatste beaamt Martijn Volleberg, die al meer dan 25 jaar voor André Rieu Studio werkt. Hij is verantwoordelijk voor het reilen en zeilen in de studio en is blij met NEP als partner in dit enorme project: “Ik wil geen ellenlange vergaderingen en veel moeten overleggen om dingen voor elkaar te krijgen. Als ik contact heb met Alissa, dan is het altijd snel schakelen. We hebben aan een half woord genoeg om elkaar te begrijpen, zoals we dat ook hebben met alle mensen in ons eigen team. Voor ons is het een ideale manier van werken.”

André Rieu Studio
Martijn Volleberg vertelt het tijdens een rondleiding door de vernieuwde André Rieu Studio, waar uiteindelijk al het beeld- en geluidsmateriaal van de Vrijthofconcerten samenkomt. “Zodra de liveopnames op het Vrijthof zijn afgerond, zorgen onze mediamanagers er diezelfde nacht voor dat alle beeld- en geluidsbestanden beschikbaar zijn op onze servers. Zowel de originele bestanden in hoge resolutie als de proxybestanden worden direct verwerkt, zodat de montage direct kan starten. "We hebben het over een enorme hoeveelheid data. Vier concertdagen, opgenomen met 24 camera's.”

Montage
"Wij beschikken over zes edit suites waar meteen na de eerste concertavond wordt gestart met het spotten en selecteren van al het beeldmateriaal", vertelt hij verder. "Hans Penders, onze senior editor, die inmiddels al 25 jaar bij André Rieu werkt, begint direct met de montage van de muzikale lijn. Twee andere editors richten zich op de publieks- en sfeerbeelden. Regisseur Lida Huver monteert zelf ook mee en verzorgt uiteindelijk de eindredactie van ieder muziekstuk. Daarna worden alle afzonderlijke nummers samengebracht tot één complete master." Naast de zes montagesuites beschikt André Rieu Studio over twee volledig vernieuwde audiopostproductieruimtes. "We zijn inmiddels volledig ingericht voor Dolby Atmos. Daardoor komt de bioscoopervaring dichter bij de beleving van een liveconcert”, vertelt Martijn. Terwijl de montage in volle gang is, werkt de audioafdeling gelijktijdig aan de definitieve geluidsmix. "Voor deze productie leveren we nog een 5.1 surroundmix. Onze kerstspecial, die later dit jaar verschijnt in de bioscopen, zal volledig in Dolby Atmos worden gemixt."

Zes masters
Uiteindelijk levert André Rieu Studio zes verschillende masters aan distributeur Piece of Magic Entertainment. "Dat begint met een internationale versie, voorzien van ondertiteling in twaalf talen. Daarnaast maken we afzonderlijke Engelse, Duitse, Franse, Poolse en Nederlandse versies. Daarvoor worden niet alleen alle teksten vertaald. André spreekt zijn teksten ook in meerdere talen opnieuw in. Bovendien werken we per taal met een eigen cinema presentator. In totaal zal de cinemaspecial in meer dan 3500 bioscopen wereldwijd te zien zijn.” De bioscoopproductie bestaat uit meer dan alleen het concert. "We maken speciaal voor het bioscooppubliek uitgebreide extra content met beelden vanaf het Vrijthof en interviews met orkestleden en een slotinterview met André", vertelt Martijn. "Zo wordt het publiek al vóór de eerste noot volledig meegenomen in de sfeer van het evenement, alsof het zelf op het Vrijthof aanwezig is. Tijdens de liveshow op het Vrijthof is er een moment waarop het hele plein met servetten gaat zwaaien. Om de beleving in de bioscoop zo optimaal mogelijk te maken, delen we ook in de cinema’s André Rieu-servetten uit, zodat bezoekers zelf kunnen mee zwaaien. Ik ben benieuwd of er op social media filmpjes worden gedeeld van een zaal vol met zwaaiende servetten.”

Gevoel
Ook André Rieu zelf is uiteraard nauw betrokken bij het maken van het eindproduct. “Rond week drie van het proces stapt hij in om de finale eindproductie te bewaken”, vertelt Martijn. “Hij ziet daarbij echt elk detail en daar worden ook nog zeker de nodige dingen op aangepast. André’s gevoel is daarbij leidend. Wat wij kunnen beschouwen als een prachtig shot, kan hij dan afkeuren. ‘Als ik het niet voel, dan voel ik het niet’, zegt hij dan. Bij een in onze ogen minder fraai shot kan hij het gevoel dan juist wel hebben. En ik moet zeggen: achteraf blijkt dan vaak toch weer dat hij het goed gezien heeft.” Martijn zelf is in het proces een soort vliegende keeper, die zorgt dat iedereen zijn werk soepel kan doen: “We werken hier allemaal al tientallen jaren en weten dan ook dat juli een piekperiode is. De snelheid waarmee we deze klus moeten klaren, kun je alleen maar halen als je al zolang samenwerkt. Daardoor zijn er extreem korte lijnen en is er veel onderling begrip. Op het hoogtepunt wordt soms wel twintig uur per dag gewerkt en komen onze mensen amper hun studio uit. Ik houd daarbij de rust en het overzicht in het oog en zorg dat er weer een teamprestatie van formaat geleverd wordt. Niet alleen hier in de studio, maar ook met de mensen van NEP op het Vrijthof. Ook zij zijn inmiddels namelijk volwaardig lid van de André Rieu-familie.”