Test: ATEM Production Switchers

Blackmagicdesign heeft een goede naam opgebouwd qua hoogwaardige switchers en broadcastpanels voor live AV-productie. De beproefde industri�le M/E workflow is heel geschikt om overgangen, effecten, keying en inputbronnen vooraf te checken op status en werking alvorens ze live on air te zetten. Zo voorkom je fouten en ongewenste verrassingen en dat is ook precies waarin de hier besproken ATEM 2 M/E Production Switcher en het 1 M/E Broadcast Panel uitblinken. Ulco Schuurmans

Bij ATEM zelf spreken de Blackmagicdesign Britten van je 'live production wereld'. Dat geeft meteen al de sfeer van het volop beleven en direct live produceren op evenementen. Dat klopt ook wel, want zowel de in dit artikel besproken ATEM 2M/E Production Switcher als het ATEM 1 M/E Broadcast Panel zijn geoptimaliseerd voor live events en on stage AV-productie. Materieel dat volledig aansluit op de wensen van de video (en audio)-operator tijdens live uitvoeringen buitens- en binnenhuis of in de studio. Ander belangrijk voordeel van de ATEM-producten is de relatief lage prijs in relatie tot de geboden kwaliteit. Je behoeft niet meer vele tienduizenden Euro's te spenderen. Een investering van rond de ? 5.000,- is vaak al sluitend. Behalve meer dan voldoende SDI-connectoren (schakelbaar tussen Standaard en High Defenition) biedt de Blackmagicdesign switcher ook HDMI. Steeds meer HD-camcorders en videofilmende fotocamera's hebben een HDMI-uit en de voor beeldcontrole of montage benodigde displays of monitoren HDMI-in.

Een live switcher vereist zowel veel flexibele functie- en effectmogelijkheden als een intu�tieve bediening. Wat dat laatste betreft liefst geheel op gevoel en zo nodig met de ogen dicht. Traditioneel verloopt de bediening van live switchers voor AV via sneltoetsen, T-bar, joystick en waar vereist ook draairegelaars. Via backlighting van de toetsen, indicatie-LEDS en LCD-displayschermpjes valt de status van de verschillende functies, overgangen, input-bronnen, downstream keyers, preview en de effecten snel te zien. Het nadeel is de hoeveelheid ruimte die ze innemen. Een Broadcast Panel zoals de ATEM 1 M/E is dan ook al gauw aardig aan de maat. Dat kan lastig zijn in een beperkte ruimte.

De ATEM 2 M/E heeft daarentegen helemaal geen uitwendige bedieningsfuncties. Een lekker compact 19 inch rackmodel dat wemelt van de SD- en HDMI- aansluitingen plus een verloopkabel naar zes maal XLR-audio. De bedieningsfuncties zijn hierbij per Ethernet-connector toebedeeld aan de notebook (PC of Mac). Dat scheelt ruimte en biedt nog meer functionaliteit en variabele instelopties. Natuurlijk hoor je dan ook klagelijke geluiden over wat minder bedieningscomfort op een softwarematig gebruikersinterface dan bij de hardwareknoppen en pookjes, maar dat valt in de praktijk best mee. Desgewenst valt er ook via de Ethernet-netwerkkabel een extern Broadcast Panel, zoals de 1 M/E, aan de live switcher te koppelen.

De ATEM-machines zijn zowel inzetbaar in de M/E-standaard als de conventionele A/B direct-modus. M/E (MIX/Effects) verdient de voorkeur t.o.v. A/B direct bij meer complexe switches en effectovergangen over verschillende AV-bronnen. Elke M/E-sectie valt als een aparte bron voor de Program/Preset op te zetten. Dat kan gewoon offline. Effect, overgang of key eerst gereed maken en dan pas met ��n druk op een knop voor live on air aanbrengen. Overzichtelijk, voorkomt fouten en is snel uit te voeren. Naar de A/B-modus valt bij ATEM gewoon softwarematig om te schakelen. Je kan dan gemakkelijk faden tussen de programma- en previewbus. Met name geschikt voor de gebruiker die gevoelsmatig enkelvoudige fades via de T-bar wil uitvoeren.

In de 19 inch rack-behuizing van de ATEM 2 M/E steekt een waar scala aan mogelijkheden voor videoswitching met aanvullende audiomixing. Aan de buitenkant vallen alleen het grote aantal in- en uitgangen plus een flinke statische koelvin (heat sink) op. Kijk met dit koelelement met metalen vinnen wel even uit voor de handen! Veilig in een rack-opstelling wegzetten is het beste. Aan de linkerzijde van het rackpanel zitten zestien omschakelbare SDI-inputs en ��n HDMI-in. Rechts van het metalen koelelement vind je twee secties. Sectie ��n bestaat uit acht Aux en ��n AUX USB 3.0. Daarnaast de BNC-previews SDI, Multiview 1 en Multiview 2 en idem Multiview 1 en Multiview 2 per HDMI-connector. En dan nog de Programmabussen M/E 2 Prog SDI, Prog SDI, Prog SD SDI, Prog NTSC/PAL en Prog HDMI.

Geheel rechts zit sectie 2. Hier vind je de Ethernet netwerkaansluiting voor de switcherbesturing (Computer of hardware Broadcast Panel), de RS-422 seri�le output, Audio In/Out, verloopkabel naar 6 maal XLR en de voedingsingangen Main Power en Back-up Power van 12V. De voeding gaat via een los 12 V kastje met driepolige connector. Zonder een op de Ethernet-ingang aangesloten computer met ge�nstalleerde Blackmagicdesign ATEM-software of Broadcast Panel valt er niets te bedienen. De bedoeling is dan ook de ATEM 2 M/E netjes in een rack te plaatsen, de desbetreffende kabels aan te sluiten en op afstand te besturen. Dat loopt allemaal best gesmeerd en comfortabel. Het is maar wat de voorkeur heeft: een software-interface of toch een hardware Broadcast Panel.

Het ATEM 2 M/E-chassis ziet er zeer solide uit en is, mede door het statische koelelement, circa drie rack-units hoog. Er is weinig warmteproductie en door het ontbreken van een draaiende fan is er geen stoorgeluid voor microfoons in de omgeving.

Na de montage in de 19 inch rack-opstelling, het aansluiten van de kabels en het aankoppelen van de externe voeding valt de ATEM 2 M/E switcher relatief eenvoudig in gebruik te nemen. Het is natuurlijk even wennen: geen bedieningsknoppen, joystick of fader/T-bar te bekennen. Dat verandert echter al snel. Ga bij het in gebruik nemen als volgt te werk: Stap 1. Sluit een HDMI HD-tv of ?monitor aan op de gelijknamige Multiview output 1 of 2. Zichtbaar (bij aangesloten inputs) zijn onderin acht kleinere videovensters en bovenin twee grotere vensters met videobeeld. De ATEM 2 M/E functioneert nu naar behoren.

Stap 2 is het aansluiten van een besturingsunit op de Ethernetpoort. Naar keuze een compatibel ATEM Broadcast Panel of een notebook/PC onder Windows 7 of OSX. Wij hebben alleen onder Apple OSX gewerkt. De benodigde sofware staat op de meegeleverde disc. Tevens is het mogelijk om de instellingen van de ATEM-machines te wijzigen voor gebruik op het eigen netwerk. DHCP of vast IP-adres.

Stap 3. Het aansluiten van de camera's op de BNC-connectoren voor SDI (SD of HD). Dat geeft in de praktijk geen enkel probleem. Stel het juiste formaat in en het beeld komt binnen. Indien niet synchroon, dan wordt dit automatisch gecorrigeerd. Er valt ook ��n HDMI-camera aan te sluiten. Dat is met name handig bij het gebruik van een videofilmende fotocamera. Let op: bij ingeschakelde HDCP content protection op de weergavebron is er geen beeld zichtbaar! De ATEM 2 M/E heeft een ingebouwde audiomixer. De ingang daarvoor is een VGA-achtige Sub-D plug waarin je een breakout verloopkabel met zes zwarte XLR-connetoren voor gebalanceerde analoge audiosignalen steekt. In geval van HDMI-bron accepteert de switcher embedded audio.

Stap 4 betreft het kiezen van de juiste output. Er is keuze uit: SDI Program Output (SD of HD, HDMI Program Output, Component Video Program Output (3x BNC in SD of HD) en Composiet PAL/NTSC Program Output. Zowel de Multiview HDMI als SDI-ouput tonen tien videoboxes (vensters). De USB 3.0-output is in gebruik voor direct streaming over Internet, videocapturing op een computer en waveform monitoring via Blackmagic UltraScope.

De ATEM Software Control werkt op het beeldscherm van de computer vrijwel net zo als een hardwarematig bedieningspaneel. Alleen gaat het nu om grafisch virtuele knoppen, schuifregelaars en besturingspookjes. Naar keuze te bedienen via de muis, trackpad of hotkeys. Er is een volwaardige software multikanaals-audiomixer aan boord.

Dit bedieningspaneel is echt iets voor de gevoelsmatige hardware freaks in de live production setting. Ergonomisch opgezet met lekker grote en overzichtelijk gerangschikte verlichte bedieningsknoppen. De groot formaat T-bar fader en joystick lopen als een tierelier. De knoppen en display voor systeemcontrole laten op elk moment de M/E-status duidelijk zien. En de twee downstream-keyers doen hetgeen er professioneel van verwacht mag worden.

Sluit de ATEM 1 M/E Broadcast Panel via een Ethernet kabel aan op de 2 M/E switcher en je bent direct in business voor live productie. Via button mapping wijs je de belangrijke camera-inputs toe aan makkelijk en snel toegankelijke resourceknoppen. Ondanks het behoorlijk aantal knoppen leert het ATEM 1 M/E Broadcast Panel in de praktijk snel. De M/E-standaard voldoet goed en fouten of onverwachte niet bedoelde acties doen zich vrijwel niet voor bij een getrainde live operator.

Wij hebben de beide ATEM-machines ingezet in een productie- en televisiestudio-omgeving. Daarbij vrijwel geen op- en aanmerkingen voor de geboden HD-kwaliteit en bedieningsgemak in deze prijsklasse. Aanbevolen voor evenementen, theaterproducties en live videoverslagen met meerdere camera's.

Gebruikerservaring Jan Miltenburg (Miltenburg AV)

Miltenburg AV gebruikt de ATEM switcher voor het aansluiten van camera's met een HD/SDI of SD/SDI uitgang, hyperdeck studio's voor opname, laptops (zowel windows als Apple voor weergave van powerpoint presentaties. De voordelen van het inzetten van de ATEM-apperatuur t.o.v. van andere gelijkwaardige machines zijn volgens Jan Miltenburg o..a. het gebruiksgemak, de flexibiliteit, de mogelijkheden en de kwaliteit. "De producten zijn compact, hebben een meer dan uitstekende prijs-kwaliteitverhouding en zijn betaalbaar en betrouwbaar." De combinatie van Panel en Switcher is een goede aanvulling. Miltenburg: "Met name als je live nog veel handelingen gaat verrichten is het panel een welkome aanvulling. Het voorbereiden van key instellingen en stills bijvoorbeeld, gaat met het panel live sneller en eenvoudiger dan met de software only uitvoering. De apparatuur is eenvoudig op te stellen en aan te sluiten, een ethernet kabel volstaat voor aansluiting tussen panel en switcher."

De evenementen waar de ATEM door Miltenburg AV gebruikt wordt zijn bijvoorbeeled de uitzending Uitmarkt 2012 op Cultura24, een groot internationaal bedrijfsevenement in Dubai, TEDx woman 2012, TEDx Youth 2012, de registratie van de Oudejaarsshow 2012 van Dolf Jansen en Paaspop 2013. Jan Miltenburg: "De Oudejaarsshow van Dolf Jansen werd geregistreerd in de Kleine Komedie Amsterdam. De show werd geregistreerd met 3 Sony PDW 700 HD camera's en uitgezonden via de website van Dolf Jansen. Voor het archief werd de show opgenomen op een Hyperdeck studio, gelijktijdig werd de show via de H264 recorder opgenomen in H264. In de computer die de stream verzorgde was een Decklink HD 3d Extreme ingebouwd waar het HD signaal omgezet werd naar de livestream."

Tip van Jan Miltenburg: "De ATEM is ook te gebruiken als synchronizer vanwege de gesynchroniseerde inputs. Let op daarbij wel op dat dit een beeldvertraging oplevert."