Theater & Podia Nieuws

IP contributie

Met de IP contributietechnologie worden live streaming IP oplossingen aangeboden voor de professionele audio- en videomarkt. Hierbij wordt ingespeeld op de sterk groeiende behoefte aan live nieuwscontent wat snel, eenvoudig en goedkoop aangeboden kan worden. Waar dan ook ter wereld. Dit als alternatief voor dure satelliet- en glasvezelverbindingen. Het basisprincipe bestaat uit het bundelen van meerdere IP en mobiele kanalen (HSPA, UMTS, GPRS, LTE, wifi, LAN en IP over KA-band ). Door de verdeling over meerdere kanalen kan de bandbreedte geoptimaliseerd worden en is er altijd een redundante verbinding. De encoding zorgt ervoor dat er zo effectief gebruik gemaakt kan worden van de verschillende aangeboden verbindingen en dat deze continu geoptimaliseerd worden. Met de huidige encoders, gebaseerd op H.264, H.265 en VP-9, kan er hoog kwaliteit HD video en audio worden verstuurd worden. Inmiddels zijn er in de markt meerdere modellen aanwezig zoals een rugzakmodel, 19"racks versies en applicaties voor smartphones en Macbooks.

Nog niet eens zo heel lang geleden stonden er nog groene 'PTT kikkers' naast een OBV om via een straalverbinding connectie te maken met de 'Centraalpost' in Hilversum. De SNG wagens waren echter ook in Nederland al snel ingeburgerd, om met een snellere setup analoog via de satelliet live te kunnen uitzenden. Tegenwoordig gaat alles digitaal en drukt IP-techniek een steeds stevigere stempel op de technologische ontwikkelingen. Om erachter te komen wat dat betekent voor de broadcastwereld, gingen we samen met mede-initiatiefnemer Jan Derksen (D&MS) om de tafel met mensen met kennis van zaken, maar die vanuit verschillende hoeken naar de kwestie kijken. Wat merken zij van de ontwikkelingen en welke kant gaat het volgens hen op?

Eén van de personen aan tafel is Peter Dokman, eigenaar van Videolink, dat zich bezighoudt met het realiseren van video straalverbindingen (satelliet) en de verhuur van draadloze camerasystemen. "We hebben ook IP-straalverbindingen, die we bijvoorbeeld gebruiken bij operaties in ziekenhuizen", vertelt hij. "Met de satellietwagen werken we bijna dagelijks voor het RTL Nieuws en het NOS Journaal, daarmee zitten we dus echt in het snelle nieuwswerk." Dokman zegt blij te zijn nog in de 'traditionele' SNG-hoek te opereren: "De nieuwe satellietwagen die we aan het bouwen zijn heeft twee antennes op het dak ? een KA-band en een KU-band. Dit omdat een nieuwe wagen heel veel geld kost en ik denk dat de oude KU-band nog wel even door blijft draaien. Het is eigenlijk een soort overgangsfase en tevens een mooie testcase voor partijen als NOS en RTL, die nog wel wat koudwatervrees hebben omdat ze gewoon zekerheid willen als het aankomt op hun verbindingen." Wilbert Kooij (Riedel Communications) herkent het: "Als je in een broadcastomgeving 'IP' roept, dan willen ze je nog heel graag afremmen. Kwaliteit, betrouwbaarheid?..dat willen ze eerst nog wel even bekijken. Ze willen liever niet de eerste zijn die er stappen in gaat maken." Peter Dokman reageert: "Dat geldt in zoverre, dat bijvoorbeeld RTL Z zegt dat we overdag voorzichtig kunnen gaan 'experimenteren', maar bij het half 8 nieuws moet de verbinding gegarandeerd staan. Valt 'ie uit, dan gaat jouw kop eraf?.bot gezegd. In dat geval ga ik met mijn traditionele Ku-band schotel." Bert Neijland (Delta Star) knikt instemmend: "Een KA-sat regent er veel eerder uit en aangezien het in Nederland steeds meer gaat regenen, denk ik dat Peter heel slim bezig is."

Op de vraag hoeveel procent van de veldverbindingen nog steeds KU-satelliet is, antwoordt Peter Dokman dat het nog altijd 95% is. "Als je als lokale omroep bij de opening van een bruidsmodezaak bent en je hebt even geen verbinding, dan is dat niet zo erg", reageert Bert Neijland. "Maar bij gevestigde omroepen die om acht uur het nieuws moeten uitzenden, dan kun je niet met KA-sat aankomen." Inge Broods is het daar niet mee eens en vindt bijval van Jeroen Mennema: "Wij hebben in het verleden ook KU ingehuurd, maar die kosten zijn hoog. Je zit met de kosten van de operator en de bandbreedte die je moet inhuren", vertelt hij. "We gebruiken KA ook gewoon in de regen. Ik heb tests gezien in Ierland?.natter en mistiger krijg je het niet. Ook daar had je zonder problemen de hele dag door HD-stream. Als je een combinatie hebt van 4G en KA-technologie, krijg je een heel hoogwaardige verbinding. Het enige verschil is dat je latency toeneemt en dat kan bij kruisgesprekken in het nieuws problemen opleveren. Wij hebben pas de 4 Mijl van Groningen gehad, een hardloopevenement waarbij we twee 4G-motoren hebben ingezet. Naast de 4G verbinding is ook de camerafeed vanaf de start via IP naar de OBV gegaan. Voorheen ging dat via een zichtverbinding. Voordelen hierbij zijn snelheid van bouwen en naast video gaat ook je intercom mee. Dat ging zonder problemen, de hele dag door."

Toch is er met KA-sat op het moment nog wel een probleem waar wat op gevonden moet worden, kaart Peter Dokman aan: "Dat is het feit dat je voor het laatste stukje ? de zogenaamde last mile? nog afhankelijk bent van het publieke internet. Partijen als RTL en NOS willen niet afhankelijk zijn van een lijn die ze niet zelf onder controle hebben. Die lijn kan het 90% van de tijd prima doen, maar er is altijd een kans dat 'ie net even uitvalt als we 'm nodig hebben. Daarom gaan wij het, samen met Inge, anders doen. We moeten af van die last mile. Het KA-signaal gaat omhoog naar de satelliet, komt vervolgens in Duitsland of Frankrijk naar beneden en moet daarna nog een stukje over het publieke net?.dáár wil je vanaf. Je kunt daar een dedicated glaslijntje voor leggen en daar zijn we nu dan ook mee bezig."

Volgens Inge Broods hebben de meest succesvolle gebruikers van KA-sat de last mile voor zichzelf geregeld. "Het meeste verkeer voor deze regio wordt gedownlinkt door Eutelsat, in Frankfurt. We hebben zelf een lijn liggen van Frankfurt naar Amsterdam en vanuit daar trekken we voor de gebruikers die dat willen een leaselijn. Bij radio gaat het sowieso in 99% van de gevallen wel goed, maar wil je die echte 'Quality of Service' en wil je ook gegarandeerd stipt om acht uur video kunnen doen, dan moet je daar wel in voorzien." Broods wil tevens van de gelegenheid gebruik maken om een misverstand uit de wereld te helpen: "Het is namelijk echt een misvatting dat KA-sat er bij de eerste de beste regenbui uitregent, dat is namelijk echt niet zo en dat is inmiddels ook wel bewezen. We hebben op dit moment alleen in Nederland, België en Scandinavië al 99 actieve installaties draaien en het is zelden dat we van klanten horen dat het door weersomstandigheden niet gewerkt heeft." Jeroen Mennema reageert dat hij zelf eens heeft meegemaakt dat ook KU eruit kan regenen. Peter Dokman: "Dat kan inderdaad, maar als je Champions League gaat uitzenden en je moet kiezen hoe je dat gaat doen, dan wordt het toch echt KU." Mennema beaamt dat: "Maar dat heeft te maken met belangen, verwachtingspatroon en met wat je er voor overhebt. Uiteindelijk heeft het allemaal met geld te maken."

Op de vraag of het in de broadcastwereld gaat omslaan van KU naar KA, reageert Dokman: "Het nieuws gaat zeker naar KA-sat. Daar steek ik mijn hand voor in het vuur en daarom heb ik die tweede schotel ook gekocht. Maar Champions League, of een herdenking zoals die van de MH17, dat worden straalverbindingen of een KU-band schotel. Dat heeft met betrouwbaarheid en het verwachtingspatroon te maken. Dan mag het wat centen kosten, maar dan weet je wel zeker dat het werkt." Klaas Luiten: "Dat is precies waar het om gaat. Als het iets is dat gepland staat en dermate belangrijk is, dan kun je vooraf iets aanleggen, al dan niet radiostraal of KU. Is het niet gepland en is het iets waar je naar toe moet rennen met een rugzak op, dan kies je uiteraard voor die oplossing."

Bij RTV Noord is de omslag inmiddels gemaakt, ondanks dat inderdaad sprake is van koudwatervrees, vertelt Jeroen Mennema: "Eerst gingen vijf ENG-ploegen op pad, tegenwoordig is het allemaal camjo geworden. Dat doen we al vijf jaar, zonder problemen. Natuurlijk, je moet mensen opleiden en begeleiden. Als je dat doet en je gebruikt de juiste techniek, dan kun je een heel eind komen. Maar nieuwsorganisaties zijn traditionele organisaties. Experimenteren mag, als het de uitzending maar niet schaadt. Het gaat om de combinatie van encoders en decoders, wil je wel of niet adaptive streamen en welke capaciteit ga je gebruiken? Ik hoor hier nu de voordelen van KA en KU, maar mij gaat het vooral ook om wat ik nog meer kan doen met IP-techniek. Want daarmee doe je live streaming, maar je kunt ook een telefooncentrale lokaal inrichten in rampgebieden. Dan ben je in zo'n gebied, zet je KA-band op en je hebt telefoon en internet en kan alles doen wat je wil. Ook waar je op dat moment geen 4G hebt, kun je toch verbindingen leggen. En samenwerking gaat eenvoudiger, je bent via IP connected en de Cloud is je domein, hoe groot wil je het hebben?" Michel Bais vult aan: "IP is ook gewoon makkelijk. Je kunt je draad inpluggen in de muur van een lokale ploeg of de Wi-Fi van de buurvrouw opzoeken. Je bent daarbij ook afhankelijk van de creativiteit van je cameraman. Bij Omroep Max hebben wij te maken met een heel creatieve cameraman, maar je hebt ook mensen die het echt niet begrijpen als je vraagt of de ethernetkabel erin zit. Dat zijn goede cameramensen, maar ze zijn totaal verloren als het op dergelijke technologie aankomt."

Ook bij Riedel Communications is tegenwoordig heel veel IP-gebaseerd. Wilbert Kooij: "Bij onze huidige intercom, zoals die bijvoorbeeld bij Ericsson en bij RTV Noord staat, waren we al bezig om ervoor te zorgen dat je met je iPad of iPhone contact kunt maken met de hoofdintercom. Tijdens de IBC hebben we met ons Tango-platform een tweede stap gepresenteerd, dat is echt intercom over ethernettechnologie. Ook daarbij kom je mensen tegen die koudwatervrees hebben. Je moet ze overtuigen, zodat ze de techniek gaan omarmen. Bij veel facilitaire bedrijven is dat nu volgens mij het punt: koudwatervrees ten opzichte van IP."

Jan Derksen (D&MS) ziet binnen zijn bedrijf ook de ontwikkelingen doorwerken: "Vroeger was het zo dat je met een dedicated videolijn van A naar B ging, maar die tijd is voorbij. Als wij een wagen bouwen, dan zie je steeds meer dat er een dedicated glaslijn in zit naar de plek waar de klant dan ook mag zitten. Daar worden al die harddisks uitgelezen, de slomo's worden ergens anders gemaakt en worden vervolgens via een glaslijn teruggestuurd. Slomo operators zitten dan niet meer in de wagen, maar in hun vertrouwde omgeving in bijvoorbeeld Hilversum. De operationele kosten worden daardoor lager. Daarbij heb je het dus niet over een internetverbinding, maar over een dedicated glaslijn. Dat zien we steeds vaker aan de wagenbouwkant." Ook op intercomgebied ziet Derksen de ontwikkelingen: "Je hebt een netwerkverbinding en hangt de doos van Riedel aan de interface van Riedel in Hilversum en je hebt een verbinding alsof die meneer in de studio naast je zit. Dat zijn zaken die bijna standaard gebouwd worden tegenwoordig."

Volgens Klaas Luiten heeft het allemaal te maken met de grotere mate van schaalbaarheid die optreedt: "Je kunt met zo'n dedicated IP-lijn alles doen. Spraak, VoIP?..je kunt er alles mee combineren. Als je een stukje door de lucht moet dan neem je satelliet of straal, maar of IP er helemaal doorheen is, is volgens mij niet eens meer de discussie." Wilbert Kooij: "Wat je straks krijgt is dat één team op één locatie straks meerdere evenementen tegelijk kan doen. Daar moet een investering voor gedaan worden, maar het brengt de operationele kosten voor de komende jaren enorm naar beneden. Dat is wat ethernet en IP voor elkaar gaan krijgen. Niet dat we daar nu al zijn, maar dat is waar het heen gaat en waar we al hard mee aan de slag zijn. Ik geloof echt dat we er over een jaar of vijf wél zijn en dat we dan wat dat betreft een andere wereld hebben. Als straks de last mile geregeld is en dus de continuïteit gegarandeerd is, dan zou het volgens mij zelfs met KA-sat moeten kunnen. Ik denk dat we aan de vooravond van zo'n uitrol staan, maar we zijn er nog lang niet."

Tot slot de vraag waar we over vijf jaar staan op dit gebied. Hoe hoog zijn dan bijvoorbeeld de percentages van gebruikte KA- en KU-verbindingen? Peter Dokman: "In de sport zal de satelliet het gaan verliezen van de vaste glasvezel IP-verbindingen die al in bijna ieder voetbalstadion aanwezig zijn, maar in de nieuwswereld zal dan toch al zo'n 40% voor KA gaan, denk ik." Jeroen Mennema: "Nou, bij ons is dat nu al 95%. Alles wat wij met remote verbindingen doen, is al KA.""Wij gebruiken KA nu echt als back-up", reageert Klaas Luiten. "Straal is lijn 1, KA is lijn 2." Bert Neijland denkt dat het sowieso steeds meer naast elkaar gebruikt gaat worden: "Maar als we naar 4K gaan, dan zie ik het niet zitten dat de traditionele SNG-wagen zal verdwijnen." Peter Dokman reageert instemmend: "Ik ga er in ieder geval vanuit dat iedereen over vijf jaar een last mile heeft naar de Eutelsats en dus niet meer van publiek internet afhankelijk is. Op het moment dat dát goed werkt, dan gaat die KA-sat écht hard lopen."

Kabels en connectoren

In de AV- en eventindustrie is er geen groter goud dan de content. Het behoeft geen betoog dat je het contentgoud alleen via de juiste kabels en connectoren van hoge kwaliteit transporteert. Welke kabel- en connectorcombinatie, hangt van tal van factoren af. Wij vroegen leveranciers naar hun adviezen en ervaringen in deze. Daarnaast is ook draadloos in opkomst en in hoeverre is dat een concurrent? Ulco Schuurmans

In de praktijk heeft elke toepassing zo zijn eigen passende goede kabel en connector. Dan rijzen er prangende vragen zoals welk signaal over welke afstand, in- of outdoor en hoe zit het met signaalverlies, interne storingen en/of nadelige invloeden van buitenaf? Goedkoop is duurkoop, zo leert de praktijk op nietsontziende wijze. Bij de connectoren geldt eenzelfde verhaal. Daarbij is er ook nogal eens sprake van veel verschillende connectoren plus veelvuldig insteken en er weer uittrekken. Op een ongelegen moment verbogen pootjes of loszittende contactpunten is een gruwel waar je beter niet aan denkt. Vanuit deze optiek is een reserve-set van kabels en connectoren zeker geen overbodige luxe. Ander probleem is het ontbreken van de juiste kabel en/of connector op werkplek. Deze aansluiting werd niet verwacht of de verkeerde materiaalkoffer werd meegenomen. In deze is het voorkomen met een goede inzetstrategie voor kabels en connectoren beter dan met het zweet op het voorhoofd proberen improviserend te genezen.

Bij draadloos gaat het om de juiste frequenties, geen storingen door interferentie van andere apparatuur, de beschikbare dataoverdracht en het zend- en ontvangbereik. Ook hier strenge eisen die een verantwoorde investering vereisen. En tot slot, kabels en connectoren lijken wellicht gewoon draadjes, vezels of pluggen maar zijn in wezen net zo hitec als de aangesloten apparatuur. Wij vonden LEMO Connectors bereid om in een interview veel voorkomende vragen over kabels en connectoren te beantwoorden. Aan het woord René Lengers Sales & Marketing Manager Benelux.

"Laten we uitgaan van een hybride fibre/electrical(audio) dan hangt dit af van een paar factoren: Allereerst de toepassing: indoor- of outside broadcast? Tweede vraag is of het een vaste locatie is, zoals een stadion of studio of een mobiele toepassing waar de kabels meerdere malen uitgelegd worden. Wanneer je de kabel voor een indoor toepassing gebruikt, zal hij weinig tot niet vaak verplaatst worden dus is de robuustheid en van de kabel een minder grote eis, afgezien de low smoke eis. Bij outside-broadcasting zullen de kabels meerdere malen worden uitgelegd en binnengehaald. De kans op schade is dan groter. Door het uitleggen en binnenhalen van de (met name hybride) kabels, kan er wrijving ontstaan tussen de verschillende onderdelen in de kabel. Hierdoor kan het 'hernia effect' ontstaan, een ophoping van de aders in de kabel. Dit kan je voorkomen door de juiste behandeling van de kabels. Door de kabels op te bossen in 'achtjes' of door het gebruik van hoogwaardige kabel die voorzien is van bijvoorbeeld katoen vulmiddel. Het is dus van groot belang dat er voor deze toepassingen een goede en bewezen kabel gekozen wordt."

"Bij de connectoren die gebruikt worden in de AV-wereld gaat het vaak om toepassingen onder zware omstandigheden. Dit veelal in combinatie met het hoge aantal te koppelen connectoren. De kwaliteit van de signaaloverdracht is van groot belang, omdat iedere afwijking resulteert in een storing op beeld of geluid. Veel connectoren hebben in het begin van het gebruik een goede overdracht. Na veelvuldig gebruik van de connectoren zal de kwaliteit afnemen! De vraag is hoeveel verlies mag er optreden. Het is zaak om bij aanschaf van connectoren de juiste afweging te maken voor betrouwbaarheid versus kostprijs. De dikte van bijvoorbeeld het goudlaagje op de contacten in combinatie van de stabiliteit van de connector-behuizing draagt in belangrijke mate bij aan de levensduur van de connectoren en het voorkomt storing en frustratie bij de gebruikers."

"De ketting is zo sterk als de zwakste schakel. Regelmatig zien we problemen ontstaan door kwalitatief goede componenten die op een verkeerde manier worden gebruikt of geassembleerd zijn. Door het gebruik van een heel kleine fibre 125µ (0.1mm) in de hybride kabels is de kans op storing aanwezig. Door gebruiks- en onderhoudstrainingen te geven en de gebuikers bewust te laten worden dat ook kabels en connectoren deze dagen hitec zijn geworden hebben we het aantal storingen significant weten te verlagen. Dit is voor alle betrokken partijen pure winst geworden. De juiste keuze hangt sterk af van de uit te voeren opdracht, eisen en budget. Het is raadzaam om je goed te laten informeren door de kabel- en connectorleverancier en je eisen duidelijk aan te geven. Zorg dat je bij het maken van de juiste keuze geen appels met peren vergelijkt, omdat producenten specificaties soms op verschillende wijze weergeven."

"Sinds de invoer van de SMPTE standaard is de LEMO 3K.93C wereldwijd geaccepteerd binnen de profesionele AV industrie. 4K kunnen we met onze kabels en connectoren met gemak aan! We zijn nu met 8K en 12k oplossingen bezig en voorzien hier geen problemen. Belangrijkste is dat we gereedschappen hebben (camera / monitor) om dit ook te kunnen testen."

"Zo'n 15 jaar geleden werden wij voor het eerst geconfronteerd met het wireless willen versturen van broadcast datasignalen. Wireless betekent niet alleen het versturen zonder kabel, maar natuurlijk ook zonder connector, dachten wij. Wij werden bij een aantal wireless ontwikkelingen betrokken en daar bleek als snel dat wanneer je van een broadcast camerasignalen gaat sturen er bij de ontvangende kant, de base station, veel meer interconnecties nodig waren om de signalen te kunnen distribueren. Dit ligt inmiddels ver achter ons en gelukkig heeft de ontwikkelning niet stil gestaan. Omdat we steeds meer data moeten versturen, zullen de ontwikkelingen ook niet stil blijven staan. Vandaag de dag hebben we nog voor heel veel toepassingen bekabelde oplossingen nodig. Dat zal niet vandaag of morgen over zijn. Wel blijven we deze ontwikkeling nauw volgen en waar nodig support leveren."

Neutrik

Welke connector, stekker of busaansluiting je ook voor AV, lichttechniek en netwerken zoekt. Neutrik heeft het bijna allemaal. Voor de AV en Lichttechniek staan er op dit moment zo'n 1333 verschillende artikelnummers in de Neutrik prijslijst, glasvezel connectoren niet meegerekend.

"Multiconnectoren produceert Neutrik niet, omdat elk land zo'n beetje een eigen standaard voert en van mening is dat met name multiconnectoren voor audio lijnsignalen niet echt een groeimarkt meer zijn omdat er steeds meer digitaal over coax of fiber gaat", vertelt Johan Winter, Regional Product Marketing Manager."Een goede connector dient gewoon betrouwbaar te zijn! Je kunt de term betrouwbaar wel iets breder trekken dan alleen functioneel betrouwbaar. Belangrijk is dat de connectoren ook eenvoudig te gebruiken en tegen een schappelijke prijs verkrijgbaar zijn. Betrouwbaarheid van levering dus. Je maakt betrouwbare connectoren door de juiste materialen kiezen: sterk genoeg, ze kunnen tegen de hitte van een soldeerbout, zijn voldoende slijtvast en toch nog betaalbaar. Daarnaast is enig inzicht hoe er met de materialen in de praktijk wordt omgesprongen zeer wenselijk."

Naar Neutrik's idee is het ontwerpen van een goede connector een samenspel van factoren. Ken de behoefte en wat de markt er van verlangt. Zoek vervolgens naar de optimale mix bij de functionaliteit, betrouwbaarheid, levensduur, prijs, eenvoudige verwerkbaarheid enz. Test vervolgens of je de doelstellingen wel haalt. Dit is ook nodig om eventuele certificering en keurmerken op dat bepaalde product te krijgen. Neutrik verwerkt enkel materialen die voldoen aan de RoHS richtlijn, de REACH bepalingen en de 'confict materials declaration'. Je hoeft je bij een Neutrik product dus niet af te vragen of je je apparaat wel naar Europe of Amerika mag/kan sturen.

Neutrik noemt glasvezel de 'multiconnector' van de moderne installatie. Johan Winter: "Glasvezel overbrugt veel grotere afstanden met behoud van kwaliteit dan conventionele kabels. Neutrik zet in op het toepasbaar maken van bestaande glasvezel binnen de entertainmentsector. Bestaande technologie omdat het weinig zinvol is het wiel twee keer uit te vinden. En vooral ook dedicated, want de entertainmentmarkt heeft zo haar eigen ideeën over wat handig, makkelijk, betaalbaar en betrouwbaar is."

De XIRIUM producten van Neutrik bieden een draadloze audioverbinding van kabelkwaliteit. "We noemen het wel onze draadloze connector", vertelt Winter. "Het is dus géén draadloze microfoon. Zo maakt XIRIUM gebruik van ongecomprimeerde signalen, geen compressors en expanders in de lijn dus. Je kunt gewoon je audio CD met behoud van dynamiek en frequentiebereik draadloos versturen en weer oppikken. Ideaal als je een audiosignaal draadloos moet transporteren zonder dat de kwaliteit geweld mag worden aangedaan. Natuurlijk kun je het systeem ook als (extra) microfoonzender gebruiken. Best handig in verband met de frequentie problematiek die op dit moment in o.a. UHF band speelt. Elk kanaaltje telt tegenwoordig en omdat het Neutrik XIRIUM systeem in de 5 GHz band werkt heb je geen problemen met frequentiebanden die niet (meer) beschikbaar zijn, bovendien is het vergunningsvrij, dus geen gedoe met administratie."

De visie van Romal

"Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een vaste of mobiele toepassing. Gaat het om een audio-, data- of videosignaal? Wat zijn de gewenste afstanden? Is het een analoog of digitaal signaal? Komt de kabel te liggen in een gebied met storingsgevoelige elementen? Is het voor binnen of buiten gebruik? Om tot de juiste kabelkeuze te komen zijn antwoorden op deze vragen nodig. Kabel is een rekbaar begrip. Voor sommige zijn het slechts 'touwtjes', voor ons is het de juiste keuze tussen bron en ontvanger.

De juiste kabel alleen is nooit een garantie tot een goed werkend geheel. Er zijn tal van andere elementen die een rol van betekenis spelen. Uiteraard spelen de actieve componenten een rol, maar ook de connectorisatie. Welke connector is gewenst op welke kabel? Met welke tools zorg je voor een juiste match tussen kabel en connector? Naast diverse kabelfabrikanten vertegenwoordigen wij ook connectorfabrikanten. Tevens hebben we een kabelatelier waarin we maatwerkoplossingen kunnen bieden. Dit varieert tot het maken van één patchkabel tot complete kabels met glas en koper met connectoren op een haspel geassembleerd. Doordat we een voorraadhoudende goothandel zijn kunnen wij maatwerk op zeer korte termijn leveren.

En hoe kies je dan de juiste kabel? Door ook de juiste vragen te stellen en hierop je materiaalkeuze af te stemmen. Zorg ervoor dat je een ruime marge neemt en neem het zekere voor het onzekere. Veel van de grote Nederlandse studio's, reportagewagens en reality-producties die op dit moment lopen zijn (deels) voorzien van onze kabels en connectoren

We gaan altijd voor de beste oplossing en dat is lang niet altijd de duurste.

Steeds meer audio-, video- en data-signalen gaan over één kabel. Broadcast en ICT komen steeds dichter bij elkaar. In het analoge tijdperk van audio werden veel multikabels ingezet. Met digitale oplossingen gaan de signalen steeds meer over een data en/of glasvezelkabel.

Een draadloos netwerk lijkt ideaal. Een kabel is echter niet altijd te vervangen. In professionele en bedrijfskritische toepassingen is een bekabeld netwerk nog altijd veiliger dan een draadloos netwerk. Ook kan het aantal draadloze toepassingen op één locatie beperkt zijn, terwijl met kabel de mogelijkheden veel uitgebreider zijn. Kabel zal in onze ogen nooit verdwijnen. Voor een draadloos netwerk is eveneens een infrastructuur nodig."

Belden over kabels en connectoren

"Als je naar analoge audio kijkt zijn er eigenlijk geen echte gevestigde standaarden. Bij digitaal is dat anders. Alle bestaande AV-standaarden zijn voortdurend verbeterd en optimaal uitgerijpt. De nieuwkomers voor 4K en 8K video zijn nu volop in ontwikkeling. Alle door ons gevoerde kabelproducten voldoen aan de hoogste eisen, zoals gesteld in de bestaande internationale standaarden. Ook zijn er diverse standaards voor connectoren. Wij benadrukken echter dat het een connector gemaakt voor een bepaalde standaard niet altijd een garantie is dat de connector dan ook automatisch goed werkt en compatible is met deze standaard. Net als bij kabels zijn er ook gewoon goede en slechte connectoren. Gelukkig nemen over de tijd genomen de prestaties, kwaliteit en consistentie van de gefabriceerde connectoren toe. Leer als gebruiker om de specificaties van connectoren zorgvuldig te lezen en de informatie verstrekt door de verschillende fabrikanten met elkaar te vergelijken. De echt serieuze klant test ook zelf de connectoren en kabels.

De meest gemaakte fouten met de keuze van kabels en connectoren komen door onbekendheid ermee. Eigenlijk zou iedereen die kabels installeert gewoon een cursus in deze materie dienen te volgen. Bij voorkeur per te realiseren AV-project en gegeven door iemand met veel ervaring in de industrie. Net als bij elk ander technisch project zijn er honderden manieren om het domweg te laten mislukken. Het doet het helemaal niet of de prestaties vallen erg tegen. Belden geeft een presentatie over hoe het maximum uit kabelprestaties te halen voor HD en 3G video, die duurt alleen al drie uur. Aan te bevelen is het boek "The Audio-Video Cable Installer's Pocket Guide" (McGraw-Hill).

Wij zijn nu bezig met het testen van onze kabels voor 4K (12 GHz) digital video. Dat is de eerstvolgende stap. Daarna wordt het 8K video. Onzeker is nog wat het uiteindelijk gaat worden bij glasvezel. Er zijn nogal wat ontwerpers bezig met fiber optics voor data- en AV-netwerken. Dat betekent meerdere soorten verschillende kabels en connectoren plus weer een cursus volgen om ze te kunnen installeren en er uit te halen wat er in zit. Draadloos is in gebruik als de eindverbinding en heeft last van een beperkt bereik aan zendfrequenties."

De live videomixer of production switcher valt niet te verslaan bij het opnemen en weergeven van evenementen en broadcastmontage 'on the spot'. Een moderne hardware mixer beheerst multiformat 2K tot 4K, prima special video-effects plus overgangen, een compacte audiomixer, streaming naar netwerken en grafische opmaak. Werkt bovendien heel intuïtief en in hoge kwaliteit. Maar vlak ook de softwaremixer niet uit. Die maakt van een notebook, tablet of smartphone en comple draadloze switcherstudio. Ulco Schuurmans

In vogelvlucht ontvangt een mixer of production switcher AV-signalen uit meerdere bronnen, bewerkt deze ingangen naar keuze en verzorgt vervolgens de output naar de verschillende flexibele uitgangen. Bij live gebeurtenissen is hoogwaardige realtime processing en producing een must. Niet alleen om op gevoel te produceren, maar ook nog eens flink besparend op de tijd voor montage en weergave.

Videomixers en production switchers zijn er in alle soorten, maten en prijsklasses en zowel in hardware- als softwarevorm. Beken de merken voor mixers / switchers zijn Roland, Datavideo, BlackMagic Design, Panasonic, Grassvalley. JVC, Avid, Motu, Atlona, Newtek (Tricaster), Ross en Sony.

Om verwarring te voorkomen: een videomixer en production switcher doen hetzelfde met mixen, effecten en opmaak (live postproduction). Alleen een switcher schakelt en schaalt tussen de verschillende aangesloten videobronnen.

Een production switcher of videomixer bestaat uit meerdere componenten. De (micro-)processor handelt het rekenwerk af. Een elektronisch circuit (met bus-kanalen) zorgt voor de routing en manipulatie van de doorgevoerde AV-signalen. Er is een besturingsoppervlak bestaande uit een paneel met knoppen, schuiven, T-bar/joystick, een display voor de menu's en beelden plus statusindicatoren. Een aantal mixers heeft een aanvullende losse besturingsconsole of een grafisch userinterface voor de aangesloten computer, tablet of smartphone. Door middel van het plaatsen van een (optionele) balk met kleine LED-displays kan de editor alle camera's in de gaten houden. Aanvullende specificaties zijn vaak geïntegreerde Digital Picture Manipulation (DPM), external device control, integrated Image Stores en directe streaming out. En audio videobridging (AVB) kan flink besparen op de hoeveelheid kabels, complexiteit van de installatie en kosten.

Een relatief nieuwe loot aan de mixerstam is de softwarematige switcher. Met de komst van WiFi, draadloos LAN en andere wireless netwerkverbindingen kan je meerdere camera's vanuit één device met bijpassend programma of app aansturen. Het gemixte production-signaal valt veelal ook weer uit te sturen (streaming of recorder). Natuurlijk, de kwaliteit en bandbreedte kennen in deze zo hun beperkingen, maar een lowcost ministudio of actiestraat valt zo snel en gemakkelijk te realiseren.

AV-mixers en production switchers hebben verschillende functies. Voorop staat uiteraard de live en realtime production met de intuïtieve human touch van de editor. Dat geldt zowel voor grote evenementen, live broadcast en complexe studiosettings. De mixer/switcher koppelt meerdere ingangsbronnen aan de systeemkast. Behalve vaste (voor een bepaald AV-formaat) kennen de meer geavanceerde mixers ook flexibele in- en uitgangen. Afhankelijk van het type apparaat zelf in te stellen of middels automatische detectie. De editor schakelt voortdurend al of niet met transities en SVE's tussen de verschillende videobronnen. Handig is als de mixer/switcher signaaluitval detecteert en meteen automatisch overschakelt naar een bron die wel input levert.

Een tweede belangrijke functie is het constant houden of zelfs verbeteren van het binnenkomende signaal. Eenvoudiger mixers komen niet boven standaard SD of Y/C S-VHS uit. De meeste production mixers/switchers bieden tegenwoordig wel Full HD, en 4K (UHD) is in opkomst. Correcte framebuffering is van groot belang. Niet alleen om beeld en geluid synchroon te houden, maar ook om verschillende effect- en grafische bewerkingen te kunnen uitvoeren. Een aantal mixers biedt kleurcorrectie met een joystick of filters onder de knop. Andere bewerkingsmogelijkheden zijn helderheid, contrast en luminantie. Wat de overgangen betreft is er keuze uit cut (hard tussen de aangesloten AV-bronnen via een knopdruk), fades (via de T-bar of schuifregelaars) en grafische effecten. De betere switcher heeft tevens een meerkanaals audiomixer met effect- en correctiemogelijkheden aan boord. De flexibele output van de switcher gaat direct de broadcast in, de kabel op, naar een gekoppelde digitale / SSD-videorecorder of streaming naar het netwerk, internet, YouTube of Ustream.

De digitale video-effecten (DVE's) van een mixer zitten doorgaans direct onder de knoppen van de switcher. In geval van een software-interface naar de computer of tablet kan je daar nog zelf het nodige aan afregelen. Afhankelijk van het switchertype is er de keuze uit verschillende soorten dissolves, wipes, warps, gekleurde fills, Picture In Picture (PIP), flip (horizontaal en verticaal) patroon-, soft- en kleureffecten. Ook 'keying' behoort tot de mogelijkheden. NewTek is er een ware meester in, maar ook andere fabrikanten bieden goede mogelijkheden. De grafische opmaak van de productie is de mixer/switcher wel toevertrouwd. Randen, vensters, logo's, station-ID's, plaatjes, foto's, titels en (lopende) teksten staan gereed in het geheugen.

Hardwarematig en functioneel kan je een videomixer of production switcher opdelen in verschillende componenten. Het begint bij de connectoren voor de input en de output. In de meeste gevallen gaat het om fysieke hardware contacten, zowel digitaal als analoog. Bijvoorbeeld BNC, HDMI, Firewire, component, composiet, Y/C, SD, AUX, Ethernet en tulp voor audio. Bij geavanceerde mixers zijn de ingangen regelmatig flexibel (configureerbaar) en geschikt voor meerdere in/output-standaards. In geval van draadloos loopt de verbinding via de desbetreffende chipsets. Een zogenaamde source definition datafile (SDD) vertelt het mixersysteem hoeveel en welk type signalen er in een bepaalde AV-bron zitten. Tevens het type fysieke input, de te volgen signaalroute, de wijze van signaalprocessing, het soort verbonden externe apparaat en de Tally-functie. Als de gebruiker op de bronknop drukt, regelt de SDD alle benodigde instellingen.

De bus is technisch gezien een signaalpad waar vanuit één of meerdere signalen of signaalbronnen een enkele output voeden. In de praktijk gaat het om twee zogenaamde achtergrond (background) bussen, A en B. Een crosspoint is een elektronische schakeling die het signaal doorlaat als de switch gesloten is. In een videomixer zitten doorgaans meerdere crosspoints op één bus. De crosspoints bedien je via het besturingspaneel of de software-interface van de mixer of production switcher. Een apart bustype is de utilitybus (UB). Een UB selecteert specifieke signalen voor speciale bewerkingsdoeleinden. Er is geen relatie met de beide achtergrondbussen. Voorbeelden van UB gebruik zijn het invoeren van een custom-patroon in een wipegenerator, het met keying invullen van een kader (borderline box) en het invullen van een kader om het beeld bij een custom-border.

Een workflowversnellende organisatievorm is mapping. Bij output mapping leg je vast welke signalen na bewerking op welke AUX-bus komen te staan. In feite een gedetailleerd 'schematisch output-plaatje.' Het organiseren van voorgedefinieerde bronnen on een knop of een knopschema heet 'source to button mapping'. Een simpel voorbeeld is het de links opgestelde camera's rangschippen op de linkerzijde en de rechts opgestelde camera's op de rechterzijde van het controlpanel. Geavanceerd is het beheer van een groot aantal camerasecties in een actiestraat onder een aantal knoppen. Source patching associeert logische AV-bronnen met verschillende engineerings-bronnen/faciliteiten. Je koppelt dus de logische bron-ID's aan de ID's van engineering faciliteiten.

Onder de schaalbaarheid worden in de praktijk twee verschillende dingen verstaan. Als eerste de opschaalbaarheid c.q. flexibiliteit bij de configuratie van de videomixer of production switcher zelf. Zijn er insteekkaarten? Kan je meerdere mixers aan elkaar koppelen? Welke randapparatuur is er beschikbaar? En hoe staat het met de hiervoor genoemde patching en mapping? Als tweede de schaalbaarheid van het beeld zelf. In de praktijk gaat het hierbij om verschillende beeldafmetingen uit variabele bronnen die je op de juiste masteroutput wilt schalen. Klopt het aantal pixels en scanlijnen en valt dat allemaal live/realtime netjes en hoogwaardig bij te rekenen? Geavanceerde scalers kunnen tot op de pixel nauwkeurig werken. Ook het correct omzetten van analoog naar digitaal en omgekeerd vallen hieronder. Een extender verbetert, versterkt en schaalt het signaal vaak op voor het gebruik in grotere projectieruimten.

In principe valt een videomixer of production switcher alleen als software aan te schaffen mits er een geschikt gastheerplatvorm voor handen is. De hardware in de PC of notebook is daar het sprekende voorbeeld van. In het klassieke geval zit er dan een videokaart met mixermogelijkheden in de computer. Dat kan van vrij basic tot high-end en/of combinaties van meerdere kaarten voor videoprocessing. Een alternatief is het gebruik maken van een dedicated extern hardware-interface dat de mixerfuncties vervult.

Bij het inzetten van draadloze (WiFi) iPads, tablets en smartphones ontstaat er weer een ander controlplatform. Er is keuze uit bijvoorbeeld de iPad of tablet als een geavanceerde en flexibel configureerbare afstandsbediening voor de videomixer of production switcher. Ook een mogelijkheid is het portable device zelf als een mixer of switcher. De aangesloten camera's zenden hun beelden naar het device met mixerapp. Daar bepaalt de editor welk camerasignaal doorgaat, een eventuele bewerking van het binnenkomende signaal ondergaat en waar de master uiteindelijk naar toegaat. De mogelijkheden zijn natuurlijk beperkter dan bij een high-end switcher maar je kunt er best leuke dingen mee doen. GoPro zet hiermee een complete actiestraat op van maximaal vijf in 4K filmende actioncamera's.

Had je vroeger vaak een complete bestelbus of rapportagewagen nodig om een beetje event te dekken, tegenwoordig past zulks gewoon in een koffertje of verrijdbare unit. Daar zit dan alles in. De videomixer / production switcher, viewerschermpjes, zo nodig een aanvullende audiomixer, recorder (VTR, HS of SSD), aansluit / interfacebox en voeding. Datavideo heeft hierin een ruime keuze, maar ook merken als Sony voorzien in een 'studio in the box'. AVB reduceert de kabelspaghetti tot slechts enkele verbindingsaders.

In zowel de hardware als de softwarevorm of combinaties van beiden is de videomixer of switcher het live productiecentrum voor broadcast, studioshows, evenementen, congressen en sport. Zelfs een complete live broadcastproduction-hub behoort tot de mogelijkheden. Waar live vakmanschap en on the spot intuïtieve touch& feeling tellen, valt de videomixer / production switcher niet te verslaan. Wel is het altijd zaak om de mixer / switcher-omgeving te optimaliseren voor de beoogde toepassingssetting.Hoe groter de uiteindelijke productieconfiguratie hoe meer de behoefte aan een business solution op maat zich doet voelen. Maak gebruik van de al bij de leveranciers bestaande voorbeeldcases om tot de keuze te komen die het beste bij jouw workflow past.

ACS gebruikt Panasonic HS 450 mixer

en extender

Live videobeelden vormen steeds meer de sleutel tot impact en succes bij grootschalige congressen en evenementen. Het inzetten van wandvullende projectieschermen en samengestelde picture-in-picture beelden met PowerPoint en beelden van de sprekers is al ingeburgerd in de praktijk. De live videobeelden van een congres worden opgenomen, bewerkt, gestreamd en opgeslagen in online benaderbare digitale bibliotheken. ACS liet daarbij het oog vallen op de HS 450 mixer en extender. De extender voor het vergroten van de presentatiebeelden zonder verlies aan kwaliteit bij de resolutie. De HS 450 mixer voorziet in een1M/E live switcher met een gescheiden mainframe en controlpanel, geschikt voor 16 SDI inputs, vier SDI outputs, en twee DVI outputs. Er is een grote variëteit aan effectfuncties waaronder luminantie en chroma keying, twee DSK-kanalen, twee P-in-P bussen en twee DVE-kanalen. De complete production outfit voor medium-scale, multi-camera, on-air transmission en het opnemen voor broadcaststudio's, OB-wagens en image production applications. Voeg het AV-HS04M7D 3D SDI output board toe en je kunt ook in 3D switchen voor effecten as wipes en mixes. Ook zijn er diverse ondersteuningsfuncties voor display-assistentie bij het gebruik van 3D-camera's. Andere belangrijke eigenschappen van deze mixer / production switcher zijn HS/SD multiformat support, een ingebouwde frame-synchronizer voor alle inputkanalen, een dot by dot up converter, hoogwaardige chromakey, shot-memory, tot maximaal 20 Windows, Dual-Monitor MultiViewer Display, PTZ cameraststeem-besturing en 4 AUXbussen met 2 keer P in P.