Het nieuwe Doornroosje: super-de-luxe

In de vorige editie van AV & Entertainment Magazine was al uitgebreid te lezen over het nieuwe Doornroosje in Nijmegen. Waar het toen ging over het licht en de technische installatie, leggen we nu de focus op het geluidsysteem. We spraken erover met Maarten Verdwaald (Hoofd Productie en Techniek), Gonny Maas (Coördinator Geluid) en Ed de Bree (met Sound & Light Import leverancier van het Adamson geluidssysteem).

Dat tussen het oude en nieuwe Doornroosje qua mogelijkheden een wereld van verschil zit, is in het vorige verhaal al uit de doeken gedaan. Maar overeenkomsten zijn er ook wel degelijk, benadrukt Maarten Verdwaald voor het écht over het geluid gaat: "Je moet niet meer willen vergelijken, maar een belangrijk aspect is wel gebleven. We waren best wel een lievelingetje in het popcircuit, ook vanuit de kant van de boekers. We staan te boek als vriendelijk en Nijmegen voor velen als het grootste dorp van Nederland. Dat is hier ook altijd de insteek geweest. Als de band blij is en een leuk optreden geeft, is ook het publiek blij. We hebben er altijd veel energie in gestoken en dat blijven we ook hier doen. Dat is ook precies hoe het werkt. Het zit 'm niet alleen in de apparatuur, maar ook in de mensen die er werken en het gebouw. Dat maakt uiteindelijk of iets werkt of niet."

Verdwaald kan het weten, aangezien hij al bijna drie decennia rondloopt bij Doornroosje. Maar naast de menselijke kant vormen ook zaken als licht en geluid natuurlijk een belangrijk deel van de optelsom die bepaalt of een project geslaagd is of niet. Over het geluid werd zo'n 1,5 jaar geleden al nagedacht, vertelt Gonny Maas: "Niek Janssen van DHV werd ingeschakeld als adviseur om ons onder andere door het traject van aanbestedingen te loodsen. Er zijn allerlei aanbestedingsregels waar je aan moet voldoen, na uitgebreid overleg met de jurist van de Gemeente Nijmegen hoefden we het uiteindelijk niet Europees aan te besteden. Doordat we de aanbesteding opsplitsten in een Front of House- en een monitorperceel, konden we er een meervoudige onderhandse aanbesteding van maken. We zijn zelf gaan kijken naar wat we goede systemen vonden en hebben onze oren te luister gelegd. Het zijn zaken waar je misschien nog wel meer over moet nadenken dan over de uiteindelijk inhoud: hoe hou je het in eigen hand en hoe hou je de keuzes open? We konden op onze manier binnen de aanbesteding onze eigen criteria hanteren en dat bleek een prettige manier van werken."

Door ervaringen uit het verleden en doordat op veel plekken geluisterd werd naar de hedendaagse systemen, hadden ze bij Doornroosje al snel ideeën over wat het plaatje zo ongeveer moest gaan worden. Maas: "Je hebt in Nederland ook niet zo gek veel spelers als je echt voor de A-merken gaat. Er reageerden zeven bedrijven die een voorstel indienden en daarvan hebben we de drie partijen waar we het beste gevoel bij hadden hier uitgenodigd voor een demo, zowel voor de grote als de kleine zaal. We hadden bij de aanbesteding categorieën samengesteld en een puntentelling ingevoerd. Per categorie kon elk merk een bepaald aantal punten scoren. De hoogste waarden konden gehaald worden bij de luistersessies, daar hebben we echt de nadruk op gelegd." Op die manier werd bij Doornroosje dus niet per definitie voor de prijsinsteek gekozen. Maarten Verdwaald: "Natuurlijk heb je met een bepaald budget te maken, maar het werd niet per se aan de laagste bieder gegund. Zo'n traject wilden we er zeker niet van maken. Waar voor je geld, dáár ging het om. We hebben ook de ambitie om met Doornroosje bij de beste vijf poppodia van Nederland te horen. Daar horen goed licht en geluid gewoon bij."

Ed de Bree (Sound & Light Import) zegt blij te zijn met het feit dat voor die insteek gekozen werd: "Met Adamson hadden wij ons met onze inschrijving ook juist gefocust op de luistersessie", vertelt hij. "We weten van onszelf dat Adamson nu eenmaal geen goedkoop product is. Bovendien wisten we dat met het goedkoper worden dan het originele budget, weinig winst te pakken was en dat juist die luistersessie zwaar werd meegewogen. Dat sloot mooi aan bij onze denkwijze. Het was dus zaak om met het budget in het achterhoofd een zo mooi mogelijke installatie te bieden en met de luistersessie iedereen te overtuigen." In de aanbesteding van Adamson werd ook al sterk meegedacht met de mensen van Doornroosje, geeft Gonny Maas aan: "Dat ging zelfs een stuk verder dan in de aanbesteding gevraagd werd. Het is niet alleen een lijst van materialen, maar er zit een hele denkwijze achter. Ze komen met zaken waar je zelf nog niet aan gedacht hebt, ook qua infrastructuur. De multibekabeling die gebruikt wordt van FoH naar de zaal, de digitale opties, systeemprocessors. Dat is allemaal beter dan we zelf hadden durven hopen en kunnen bedenken."

De demo's vonden plaats in het begin van de zomer, iets later dan in eerste instantie gepland was. De werklui waren nog in volle gang en in een week tijd vonden drie demo's plaats. Maarten Verdwaald: "We hadden een luisterteam opgezet met technici die voor ons werken, freelancers, Gonny en ik, onze dancetechnici, een adviseur, de danceprogrammeur. Het was leuk om te zien: zodra de muziek aan gaat loopt iedereen dan als mieren door de zaal. Ze willen overal horen hoe het klinkt." Adamson was meteen al bijzonder overtuigend. "Het was de derde demo die we hadden en het was overduidelijk voor ons. Ook in de kleine zaal was het erg goed! Je merkt soms toch dat bij poppodia de kleine zaal nét niet helemaal als volwaardige zaal wordt gezien, maar daar is hier qua invulling niks van te merken. Er hangt echt een meer dan volwaardig systeem in."

In de kleine zaal is bewust niet voor een line array gekozen, legt Ed de Bree uit: "Dat is namelijk niet overal zaligmakend. Er is juist voor een conventioneel systeem gekozen, waarvan de topkast misschien een iets ouder ontwerp is, maar die is niet zo lang geleden ge-update met nieuwe speakers. Bovendien is het systeem uitgerust met nieuwe versterkers en een nieuw type baskast eronder. Ik denk persoonlijk dat dit het beste past in Doornroosje, juist in die kleine zaal. Je kunt er vierhonderd man kwijt en wilt rocken, dan is dit perfect. En het past nog binnen het budget ook." In het begin van het traject is overigens lang overwogen om in de grote zaal ook voor een conventioneel systeem te gaan. Gonny Maas: "We wilden namelijk een compacte sound creëren, maar Adamson blijkt dat met een line array ook te kunnen. Dat is zeker niet bij alle merken het geval."

"Eigenlijk zijn we nog te kort open om écht te kunnen zeggen hoe het hier allemaal is", geeft Gonny Maas aan. "We zijn nog altijd mensen aan het inwerken, omdat je toch met nieuwe technologieën te maken hebt. Het dubbel digitaal werken met de FoH en monitors, ook dat is nieuw. Een leuk deel van het proces was toen het plan op poten stond en de spullen hier binnenkwamen. Dan sta je ineens te kijken met een mooie Neumann microfoon in handen, als een soort holy grail. In het oude Doornroosje had het helemaal geen zin om zo'n mooie microfoon neer te zetten, maar nu kan dat allemaal." Ook Ed de Bree toont zich enthousiast over het hele project: "Het is gewoon een heel mooi project en ook voor ons is het een visitekaartje. Als ze hier blij zijn, dan krijgen andere podia het uiteraard ook weer te horen." Verdwaald en Maas delen het enthousiasme: "Het is spannend geweest ? en nog steeds ? maar er is nu zoveel mogelijk hier. Qua geluidstechnici werken we nog altijd met de mensen die we al hadden, alleen zijn ze er allemaal wat vaker. Ook dat is prettig, want zo blijft de oude ziel van Doornroosje behouden."

In de voormalige Thaliabioscoop in Rotterdam is in een bizar kort tijdsbestek Villa Thalia verrezen. Eigenaar Sfeerhoreca heeft de oude bioscoop laten omtoveren tot een multifunctionele locatie met technische mogelijkheden om 'u' tegen te zeggen. DEP tekende voor licht, geluid en infrastructuur en nam Beam Brothers in de arm om de indrukwekkende 360 graden projectie te realiseren. Het resultaat is verbluffend.

Eén van eigenaren van Sfeerhoreca is Chiel Jongejan. De horecaondernemer praat een kleine twee weken na de geslaagde opening van Villa Thalia vol enthousiasme over zijn nieuwste pareltje in de Rotterdamse uitgaanswereld. Het is dan ook niet niks, wat er verrezen is in de oude bioscoop. In vijf weken tijd is van een leeg pand een multifunctionele locatie gemaakt, waarin twee-sterrenchef François Geurds het eten bereidt voor de dinnershows, het hele plafond volhangt met licht en geluid, verbazingwekkende 360 graden projectie de zaal in alle sferen kan omtoveren en artiesten aan een vliegsysteem boven het publiek kunnen zweven.

"Ik ben altijd een beetje extreem. Ik wil mensen verbazen en als ik iets doe, dan wil ik het goed doen", zo begint hij zijn verhaal. "Toen ik Villa Thalia wilde beginnen, klopte ik automatisch aan bij DEP, dat in al onze tenten voor de techniek zorgt. Voor de projectie hebben zij vervolgens Beam Brothers voorgedragen. Ik dacht er eigenlijk wat te makkelijk over, maar het bleek toch wel iets anders te zijn dan 'even wat beamers ophangen'. Al helemaal toen we besloten om 360 graden in de rondte te gaan."

Jongejan heeft zelf ADHD en is naar eigen zeggen nogal snel verveeld. Het is één van de factoren die meespeelden bij de bouw van Villa Thalia: "Om die reden wilde ik een multifunctionele locatie creëren, waarin ontzettend veel gebeurt. Met food, muziek en beelden wil ik de bezoekers van de ene in de andere verbazing laten vallen, juist omdat ikzelf snel verveeld ben. Met die videoprojectie kun je alles doen. Het ene moment zit je in een chique theater, het andere moment kun je het op een schoenenfabriek, de jungle of de Alpen laten lijken. We laten ook elke maand videocontent bij schrijven, zodat je kunt blijven vernieuwen. De techniek kost natuurlijk veel geld, maar je kan er nu ook alle kanten mee op. Uiteindelijk levert het dan ook weer geld op. Bijvoorbeeld ook als grote bedrijven in een unieke setting hun producten willen presenteren."

De reacties zijn zo vlak na de opening uitstekend, heeft Jongejan gezien: "Ik zie veel positieve berichten. In Metro stond bijvoorbeeld een mooi stuk. We kregen op alle vlakken een 10 toebedeeld. Op school moest ik daar vroeger alle vakken voor bij elkaar optellen! Het is mooi, maar ik ben wel nuchter hoor. Ik kan pas echt trots zijn als we straks een jaar open zijn en er geld verdiend wordt. Kijk, het is een droom van me om zo'n zaak neer te zetten, maar als een droom alleen maar geld kost, dan schiet het niet op. Tot nu toe gaat het boven verwachting goed, maar het moet wel zo blijven."

Dat het inderdaad zo goed gaat, komt onder andere doordat nergens op bespaard is in Villa Thalia. De techniek is van de bovenste plank, net als de speciaal gemaakte dinnershow en het eten en drinken. Menno Iping (Beam Brothers) en Jan-Willem Uittenbogaard (DEP) vertellen over de hectische weken die ze achter de rug hebben. Het zwaartepunt van de klus zat 'm volgens Menno Iping vooral in het feit dat het tijdsbestek van vijf weken kort was en er in die vijf weken ook nog eens steeds meer plannen bijkwamen. "Het idee werd steeds groter. Eerst zouden er 'wat optredens' in een clubsetting moeten komen, maar dat groeide uit tot een volwaardige dinnershow waarin heel veel gebeurt. Van eenvoudige projectie groeide het uit naar 360 graden projectie en ook de twee vliegsystemen werden gaandeweg toegevoegd aan de plannen. Het was een evoluerend proces. Ons aandeel stond daarbij overigens wel aardig vast, maar met name voor het team van DEP was het continue aanpassen. Voor hen lag er de grote uitdaging om het initiële licht- en geluidsplan steeds aan te passen aan de nieuwe plannen." Jan-Willem Uittenbogaard kan het alleen maar beamen: "Het was inderdaad een enorme uitdaging om in dit tijdsbestek zo'n groot project neer te zetten. Ook de hele infrastructuur hebben wij meegenomen, dus het was echt het totale plaatje, inclusief alle wijzigingen die doorgevoerd werden."

"Het was een kaal pand, maar het is wel een monument,", vertelt Iping over een extra meespelende factor in het hele verhaal. "Achter de projectiewanden zitten wat oude wanden, waar absoluut niet in geboord mocht worden. Daar hebben we dus voorzetwanden voor moeten maken." Thearent heeft getekend voor de projectieschermen, waarbij gebruikgemaakt is van het WENTEX Visueel Frame systeem. Het is een lichtgewicht aluminium frame waar door middel van een pees textiel omheen gespannen wordt. De aluminium profielen kunnen worden gebogen, waardoor het voor de toepassing in Thalia zeer geschikt is. Iping: "Dinnershows, clubavonden, bedrijfsevenementen, modeshows, presentaties?.dat ziet er mooi uit hoor, met 360 graden projectie door de 16 Christie projectoren die in het dak hangen. Er staan vier 7th Sense dataservers die er 18.000 bij 1200 pixels uncompressed uitgooien. Dat is behoorlijk indrukwekkend. Het lastigste was het uiteindelijk definiëren van de pixelspace waarop de content uitgerenderd moest worden. Je rendert niet zo maar even 18.000 pixels breed uit, daar staan behoorlijk wat computers voor te stomen. De definitieve pixelspace wisten we ook pas een week voor de opening, aangezien toen de schermen er pas ingegaan zijn. Dat was voor ons, en met name onze contentmaker, het grootste hoofdpijndossier. Maar ook dat is goed gekomen."

Dat laatste geldt uiteindelijk voor alles. Hoewel met name de laatste weken bizar waren, kon de opening 'gewoon' op 27 november plaatsvinden. Jan-Willem Uittenbogaard: "Het was wel apart hoor. Wij hebben hier op het eind met twintig man gewerkt om alles op tijd klaar te krijgen. De show was al aan het proefdraaien toen de installatie nog niet eens klaar was. De artiesten liepen gewoon op een bouwplaats, met mondkapjes en al. Een uur voor de opening werd de laatste zaagtafel de zaal uitgedragen." Menno Iping lachend: "Op de ochtend voor de opening zijn er ook nog even 750 balen isolatiesteenwol op het dak gegooid. Dan weet je ongeveer de setting waarin iedereen moest werken."

Het draagt allemaal misschien nog wel extra bij aan het bevredigende gevoel dat nu overheerst bij de partijen die hebben meegewerkt aan het project. Menno Iping: "Je moet niet twee van deze projecten achter elkaar hebben, maar als ik hier nu binnenloop en zie wat we gerealiseerd hebben, dan ben ik echt trots. Het is niet zomaar een zaak. Sterker nog, in heel Europa is er echt geen club die dit allemaal heeft."

De bijdrage van SevenSound

SevenSound heeft op verzoek van DEP een geluidsplan ontwikkeld dat aan de verwachtingen van de opdrachtgevers voldoet. "Theater, conferentie en club , deze drie uiteenlopende eisen hebben we samen gevoegd in één systeem", vertelt Arnoud van Buren. "Naast de mengtafel voor de club is er ook een Digico SD-9T , speciaal uit Engeland gekomen, om het systeem aan sturen. Van de Digico gaan we met 14 kanalen in en 30 kanalen uit op de speaker processing."

Doordat alles op één systeem zit kunnen de instellingen per soort gebruik van de zaal, aangepast en opgeroepen worden. Achter de DSP staan de nieuwste versterkers van Sevensound, de Q-serie. Driemaal de Q-7 met een vermogen van 2x3000 Watt aan 4 Ohm en 12 maal de Q-4 met een vermogen van 2x1200 Watt op 4 Ohm. Het staat gegarandeerd voor genoeg vermogen en head room. Het totale systeem bestaat uit een hoofd PA, delay, infill, outfill, subwoofers en zes kanalen surround.

Het PA bestaat per kant uit 2 LSX-18, 18 subwoofers, en 8 maal de LSX-8. Onder het podium liggen er 6 HRX-36, dubbel 18 inch. Van Buren: "De outfill is gedaan met 2 ti-12 en infill met ri-4. De in- en outfill zijn aangepast aan het hoofdsysteem, eq, volume en fase. Hierdoor ontstaat er een zeer homogeen geluidsveld. Om de uiterste bovenhoeken van de zaal te voorzien van geluid zijn ook weer LSX-8'en gebruikt. Zo kunnen we de exacte klank van beneden ook boven garanderen. De Delays zijn in klank en volume uiteraard weer gelijkgetrokken met het hoofdsysteem, zodat men nog steeds de ervaring heeft dat het geluid vanaf het podium komt."